Kleine krimp in hbo, ook bij Fontys minder eerstejaars

Het aantal eerstejaars studenten is aan de hogescholen met 0,6 procent gedaald. De bacheloropleidingen zien hun instroom afnemen, terwijl de tweejarige ad-opleidingen en hbo-masters blijven groeien in populariteit. Ook Fontys noteerde een kleine daling, maar is wel de op twee na (Utrecht en Amsterdam) grootste hbo-instelling in Nederland. 

In 2025 begonnen zo’n 108 duizend studenten aan een hbo-opleiding. Dat is een kleine daling van 0,6 procent ten opzichte van het voorgaande studiejaar. Maar sommige delen van het hbo groeien nog steeds. Waar de bacheloropleidingen met 1,8 procent krimpen, worden associate degrees en masters juist populairder; daar steeg de instroom met respectievelijk 5,1 en 4,2 procent.

Techniek
Ook de studierichting maakt uit. Nieuwe hbo’ers kiezen minder vaak voor de techniek (-6,2 procent) en voor ‘agro en food’ (-2,1 procent). Met ruim 38 duizend eerstejaarsstudenten blijft een economische opleiding de populairste keuze. Toch ziet ook deze sector een kleine daling van vijfhonderd studenten. De tekortsectoren gezondheidszorg (+3,5 procent) en onderwijs (+2,7 procent) doen het juist goed. Ook sociale studies waren in 2025 méér in trek (+3,7 procent) onder eerstejaars hbo-studenten.

Die landelijke ontwikkelingen zijn ook bij Fontys terug te zien. Dat sprake is van een kleine krimp was enkele maanden geleden al wel duidelijk. Fontysvoorzitter Joep Houterman zei toen “relatief tevreden” te zijn met de laatste instroomcijfers.

Bij de pabo's en lerarenopleidingen van Fontys Educatie bleef de instroom redelijk stabiel. Zorgwekkend is dat Ict en Techniek Fontysbreed een daling noteert van tien procent. Reden waarom zes hogescholen waaronder Fontys met een campagne specifiek inzetten op internationale studenten.

Ook Verpleegkunde, Fysiotherapie en Commerciële Economie kennen rode cijfers. En bij Toegepaste Psychologie en HRM is krimp de aanleiding voor een forse reorganisatie waarbij een flink aantal arbeidsplaatsen zal verdwijnen.  

Leraren
De groei in het onderwijs is te danken aan de pabo’s: zo’n 6.300 studenten begonnen in 2025 aan een opleiding tot leraar basisonderwijs. De tweedegraads lerarenopleidingen zagen hun instroom echter sterk dalen, met 8,6 procent.

“De afgelopen jaren hebben we samen met veel partners gewerkt aan het aantrekkelijker maken van een baan in het basisonderwijs”, zegt voorzitter Maurice Limmen van de Vereniging Hogescholen. Hij hoopt dat de instroom van de tweedegraads lerarenopleidingen met “een vergelijkbare aanpak” valt te verbeteren.

Krimp
De hogescholen, die de krimp zien aankomen, lobbyen al jaren voor een grotere rol in het omscholen en bijscholen van de beroepsbevolking. Zo zou je bijvoorbeeld tekorten in de ict kunnen aanpakken, meent voorzitter Limmen, nu de populariteit van deze opleidingen onder studiekiezers terugloopt. Het komende kabinet wil 100 miljoen euro reserveren voor een ‘leven lang ontwikkelen’, maar dat geld moet nog verdeeld worden.

De hogescholen vangen de krimp nu niet op met nieuwe internationale hbo-bachelorstudenten, want daarvan komen er juist minder. Met name Europese studenten blijven weg: zo’n 7 procent minder begon een bacheloropleiding aan een Nederlandse hogeschool.

Per hogeschool
De grootste klap valt bij de Hogeschool van Amsterdam, die 1.200 eerstejaars minder aan de start ziet verschijnen. Dat is 10 procent minder dan vorig jaar. Toch is de HvA onder eerstejaars studenten nog altijd de nummer twee van Nederland, achter de Hogeschool Utrecht. Nummer drie Rotterdam kende ook een grotere krimp waardoor deze op de ‘ranglijst’ stuivertje wisselt met Fontys. 

De Hogeschool Leiden gaat juist 10 procent omhoog; geen enkele andere grote hogeschool groeide dit jaar zo hard. Een andere uitschieter is Windesheim, met een toename van 5 procent. Ook opmerkelijk: Avans had geen last van krimp maar zag het aantal eerstejaars juist weer een beetje stijgen.

Universiteiten
De instroom van eerstejaars wo-bachelorstudenten is harder afgenomen. Zowel internationale als Nederlandse studenten blijven uit. Alleen in Leiden en Delft zijn de aantallen gestegen. Zo’n 56 duizend bachelorstudenten begonnen in 2025 aan een Nederlandse universiteit. Dat is 3,4 procent minder dan vorig jaar. 

Voor het vijfde jaar op rij is het aantal eerstejaars afgenomen. Zowel de Nederlandse (3,3) als de internationale instroom (3,6) is gedaald. Enkel de bacheloropleidingen ‘recht’ zagen het aantal Nederlandse eerstejaars stijgen. Bij de sector ‘gedrag & maatschappij’ bleef het gelijk. In alle andere sectoren daalde echter de aantallen.

Volgens universiteitenvereniging UNL komt dit omdat er minder vwo’ers een studie zijn begonnen; er waren minder vwo’ers die eindexamen deden en ze slaagden ook minder vaak. Bovendien lijken ze steeds vaker een tussenjaar te nemen. Ook de internationale instroom daalde, met 3,6 procent. Met name studenten uit andere Europese landen (EER-landen) kiezen steeds minder vaak voor een bachelor in Nederland.