Meer controle, meer werkdruk voor examencommissies?

Het eindniveau van opleidingen moet beter gecontroleerd worden door examencommissies. Dat wil minister Letschert, omdat studenten steeds vaker gebruikmaken van AI. Examencommissies blijken echter niet genoeg tijd te hebben voor dat werk. Hoe zit dat bij Fontys?

RTL meldde vorige week dat ruim meer dan de helft van de masterscripties van universiteiten AI bevatten. Daaropvolgend schreef minister Letschert dat de snelle ontwikkelingen op het gebied van AI en het gebruik daarvan door studenten het werk van examencommissies des te belangrijker maakt.

Letschert vindt daarom dat het toezicht van examencommissies beter moet en overweegt in te grijpen. Ze wil duidelijker in de wet zetten dat examencommissies de samenhang tussen alle toetsen en alle afstudeereisen moeten checken. Maar hoewel van examencommissies wordt verwacht dat ze hier meer aandacht aan besteden, bleek vorig jaar al dat de meeste commissies geen ruimte zien om deze taak op te pakken

Binnen Fontys zijn examencommissies druk bezig met het waarborgen van de eindniveaus, ook als het gaat om het gebruik van AI. “De een is daar wellicht wat verder in dan de ander, maar het speelt bij iedereen”, aldus Meriëm Bakermans en Therese van Oosterhout, voorzitters van de examencommissie van Fontys Economie en Communicatie (FEC).

‘Gebruik het hulpmiddel’
Neem bijvoorbeeld ICT. Daar realiseerde men zich sinds de opmars van AI direct dat je als examencommissie niet meer alleen af kunt gaan op het schriftelijke werk dat een student inlevert, legt Nick Welman vanuit zijn rol als voorzitter van een van de examenkamers binnen de examencommissie van ICT uit.

De opleiding stelde daarom zo’n drie jaar geleden al een AI-protocol in. “We moeten studenten juist leren om AI goed en verstandig te gebruiken. Zo kunnen zij vervolgens uitleggen hoe ze het precies gebruikt hebben in hun (eind)product en wat ze daarvan vinden.”

Vanuit zijn persoonlijke ervaring herkent hij het beeld dat examencommissies te weinig tijd hebben niet. “Maar ik ben inmiddels ook al een oude rot in het vak, en het hangt ook af van wat voor soort werk je binnenkrijgt. Het een heb je zo beoordeeld, en met het ander ben je veel langer bezig. Maar alsnog herken ik het gebrek aan tijd persoonlijk niet.”

‘Pittig’
Terug naar de voorzitters van FEC. Zij zien dat het faciliteren van uren voor de examencommissies binnen hun eigen instituut goed geregeld is. Toch ervaren ze de werkdruk zogezegd als pittig. “We hebben het idee dat we zo’n beetje elke week een nieuwe handreiking, leidraad of wijzigingen krijgen. Het is veel om bij te houden.”

Ook het intensiveren van de samenwerking tussen examencommissies van vergelijkbare opleidingen op verschillende locaties zorgt binnen FEC voor een toenemende werkdruk. “De NVAO ziet de examencommissies van dezelfde studies in Tilburg, Eindhoven en Venlo graag steeds meer als één commissie functioneren. Ook dat vraagt om meer overleg, professionaliseringmomenten en afstemming over de manier waarop de opleidingen hun leeruitkomsten beoordelen.”

Grotere plaatje
Ook Astrid Goessen, voorzitter van de examencommissie van Fontys Pedagogiek, herkent zich in het toenemen van de werkdruk. “Maar het probleem gaat verder dan alleen onze commissie.”

Ze doelt daarbij op de mensen die curricula ontwerpen, ontwikkelgroepen die de eenheden van leeruitkomsten en de bijbehorende toetsing ontwerpen en de hoeveelheid werk die nodig is om het onderwijs en de toetsing daar opnieuw op in te richten. “Er moet tijd en ruimte zijn om goed te bekijken wat ontwikkeld wordt. We kunnen vanachter een bureau heel goed bedenken wat allemaal AI-proof is, maar soms blijkt dat in de praktijk lastiger te zijn.”

Goede afspraken
Volgens Goessen moeten examencommissies daarom goede afspraken maken met het management. Binnen Pedagogiek zijn die gesprekken volgens haar open en constructief, maar extra uren zijn niet zomaar beschikbaar. “Ze zouden zeker welkom zijn, maar het moet ook passen. Het is voor iedereen steeds balanceren hoe je beschikbare uren zo verantwoord mogelijk verdeelt, over de gehele opleiding.”