Opinie, door Erdinç Saçan,
19
november
2026
|
11:22
Europe/Amsterdam

Veranderen is goed, maar doe dat dan vooral gedoseerd

Verandering is goed. Verandering zorgt ervoor dat je nieuwe ideeën krijgt. Misschien nog belangrijker: nieuwe energie. ICT-docent Erdinç Saçan is voor verandering en vernieuwing. Maar in onderstaand opinieartikel pleit hij ervoor om veranderingen in organisatie en onderwijs vooral niet te snel door te voeren.

Hoeveel van onze collega’s draaien inmiddels op de automatische piloot? Docent zijn is sowieso veel herhalen. Dezelfde grapjes. Op een gegeven moment weet je precies welke grapjes werken en welke niet. Je geeft een tijdje dezelfde les, hetzelfde vak, hetzelfde onderwerp. Iedere keer voor een nieuwe groep studenten, met nieuwe vragen.

Erdinç SaçanSoms is het goed om eens een ander onderwerp te pakken. Of iets te doen wat je nog niet eerder hebt gedaan. Zo blijf je alert. Zo blijf je wakker. Maar soms wil je dingen veranderen en word je tegengehouden door het systeem. Door tools of software.

“Kunnen we het anders organiseren?”, vraag je dan.
“Nee, dat kan roostertechnisch niet. En de software ondersteunt het ook niet.”
Interessant.

En voor je het weet, gaan we maar weer met Excel aan de slag.
Excel. Ja, dat gebruiken we nog steeds. Terwijl er al jaren onderzoek wordt gedaan naar de problemen die het gebruik van Excel met zich mee kan brengen. Denk alleen al aan versiebeheer.

Ondertussen zijn we binnen onze eigen instituten organisatorisch ook volop aan het veranderen. En dan heb ik het nog niet eens over didactische veranderingen. Over de manier waarop we toetsen in het tijdperk van AI.

Ik zeg weleens: gooi je curriculum in de prullenbak en begin opnieuw. Wauw. Dat is pas een verandering.

Maar hebben we daar de tijd voor? Hebben we het lef? En hebben we voldoende kennis om dat goed te doen? Change management is een opleiding op zich. Het is misschien wel een van de lastigste dingen die je binnen een organisatie kunt doen.

En wanneer ontstaat dan change fatigue ofwel verandermoeheid?

Burn-out
Laten we eerlijk zijn, iedereen heeft het beste voor met de organisatie. Niemand zit te wachten op collega’s die voortdurend klagen, gefrustreerd raken of uiteindelijk met een burn-out thuis komen te zitten. Er zijn zoveel collega’s die iedere dag gewoon hun werk doen en het belang van de student vooropstellen. Die verdienen ook de ruimte om hun werk goed te blijven doen.

Download

Vaak bekruipt mij het gevoel dat beslissingen worden genomen door collega’s die al heel lang niet meer met hun voeten in de modder staan. Die al jaren geen les meer geven. Die, met alle respect en een beetje gekscherend bedoeld, de zweetlucht van studenten in een klaslokaal niet meer kennen.

Ik pleit ervoor om docenten en studenten daadwerkelijk te betrekken bij beslissingen. En dan bedoel ik meer dan een lunchbijeenkomst organiseren en achteraf zeggen: ‘We hebben jullie gehoord.’

Wat mij betreft moet degene die uiteindelijk de beslissing neemt, zelf ook minimaal één dag per week met studenten werken.

Misschien moeten we daar eens mee beginnen bij ons College van Bestuur en alle directeuren. Laat ze een dagdeel per week lesgeven of een workshop verzorgen. Zodat ze zelf blijven ervaren wat er dagelijks in onze klaslokalen gebeurt.

Centralisatie
Want terwijl je binnen je eigen instituut bezig bent met veranderingen, wil Fontys als geheel ook van alles veranderen. We bewegen van een decentrale organisatie naar een meer centrale organisatie. Daar heb ik alle begrip voor. Ik snap de gedachte erachter.

Maar hoe zit het met collega’s die al jaren op hun eigen manier werken? Met hun eigen finesse, hun eigen kleur en geur. Mensen die hun vak op een bepaalde manier hebben vormgegeven en daar goed in zijn geworden. En die nu ineens in een strak stramien worden geplaatst.

Het doet me soms denken aan de industriële revolutie. Iedereen moet op dezelfde manier produceren. Alsof we weer achter de lopende band staan.

Kunnen we centraliseren op een manier waarbij ieder instituut toch zijn eigen karakter en eigen kleurenpalet behoudt? Ik denk dat dat kan. Maar daarvoor heb je tijd nodig. Misschien hebben we bij organisatorische veranderingen meer behoefte aan evolutie dan aan revolutie.

Terug naar de tekentafel
En nu spreek ik mezelf tegen. Want als het gaat om AI in het onderwijs, pleit ik juist voor een revolutie. Daar vind ik dat we terug moeten naar de tekentafel en opnieuw moeten nadenken over hoe we onderwijs vormgeven.

Blijkbaar wil ik dus zelf ook veranderingen. Soms zelfs ingrijpende. Maar voor alles geldt: laten we vooral de tijd nemen om goede beslissingen te nemen en veranderingen door te voeren.

En misschien nog belangrijker: als je ontdekt dat een beslissing niet werkt, heb dan ook de wijsheid en de moed om te zeggen: ‘We hebben het geprobeerd. Het werkt niet. We draaien het terug.’

Erdinç Saçan geeft les aan Fontys Hogeschool ICT en is AI-expert. Hij is tevens columnist voor Bron. Vorig jaar verscheen van hem het boek AI voor Iedereen.

Reageren kan hieronder. Eenmaal gepubliceerde reacties worden niet verwijderd

Reacties 1 - 2 (2)
Bedankt voor uw bericht.
Marlou
19
November
2026
Zo essentieel: de zweetlucht van de student nog te kennen. Allerlei soorten geurende studenten, dus veel meer dan de geprivilegieerde geur van student met 7 vinkjes met wie het eigenlijk best wel goed gaat (en die dan gebruikt wordt om niet te hoeven veranderen!). Dank Erdinc.
Marcel
19
November
2026
Mooi pleidooi, Erdinç. Ik herken de verandermoeheid bij mijn collega-docenten,
wij zitten bij Fontys ICT nog midden in organisatorische veranderingen (voor ons gevoel iig).

Maar ik vind ook dat we als docenten didactisch soms veel te langzaam veranderen. Zeker met de komst van AI kunnen we ons volgens mij niet veroorloven om eerst te wachten tot de organisatorische rust is teruggekeerd.

Ik snap dat mijn collega's behoefte hebben aan stabiliteit. Maar onze studenten (en de wereld om ons heen) gaan ook door, ze wachten niet tot wij een keer klaar zijn met onze organisatie :-)

Misschien kunnen weonderscheid maken tussen de organisatorische veranderingen (die toch voor mijn gevoel vooral van bovenaf komen), en didactische veranderingen, die we als docenten zelf kunnen vormgeven. Minder energie besteden aan het veranderen van de organisatie en meer ruimte creëren om ons onderwijs te vernieuwen.