Langstudeerboete: ramp voor studenten en arbeidsmarkt
Het broeit, het mort, het rommelt al enige tijd in het hoger onderwijs. De reden: de bezuinigingen die dit kabinet wil doorvoeren bij hogescholen en universiteiten. Komende maandag vindt alsnog de eerder uitgestelde demonstratie plaats. Fontysstudent Odet Rosenkrantz zal er bij zijn. Over het waarom schreef ze onderstaand opiniestuk.
Tijdens de troonrede sprak de koning over het belang van "rust en continuïteit" in het onderwijs. Ironisch genoeg volgde de aankondiging van de langstudeerboete: een verhoging van het collegegeld bij studievertraging, bedoeld om studenten sneller te laten afstuderen. Dit leidde tot hevig protest van studenten, vakbonden en onderwijsinstellingen.
De boete ontmoedigt studeren en vergroot de druk op de arbeidsmarkt. Minder studenten starten of ronden hun opleiding af, terwijl sectoren als onderwijs, zorg en overheid al kampen met grote tekorten. Ironisch genoeg kan dit leiden tot meer arbeidsmigratie. Het kabinet noemt een opbrengst van 280 miljoen euro, maar onderwijsinstellingen waarschuwen dat de maatregel op lange termijn meer schade aanricht dan oplevert.
De maatregel is niet nieuw. In 2010 werd een vergelijkbare boete ingevoerd door de VVD en PVV. Na massale protesten werd deze afgeschaft, omdat de effecten averechts waren. De huidige maatregel lijkt een herhaling van dat falen, vergelijkbaar met de invoering van het leenstelsel, dat ook niet tot sneller afstuderen leidde maar wel tot hoge studieschulden.
Financiële dreiging schrikt studenten af. Volgens Maurice Limmen, voorzitter van de Vereniging Hogescholen, kiezen sommigen uit angst voor de boete voor kortere opleidingen. Vooral studenten uit minder draagkrachtige milieus en eerste-generatiestudenten vrezen voor studievertraging en stoppen eerder. Uit een enquête van EenVandaag blijkt dat een kwart van de zelf betalende studenten overweegt te stoppen. Het resultaat: minder afgestudeerden, terwijl de maatregel juist sneller afstuderen wil bevorderen.
De langstudeerboete heeft ook negatieve gevolgen voor de arbeidsmarkt. Minder Nederlandse studenten zullen afstuderen, waardoor het tekort aan gekwalificeerde werknemers verder toeneemt. Dit gat zal moeten worden opgevuld, vaak door arbeidsmigranten. Ironisch genoeg biedt Nederland een van de meest gunstige regelingen voor expats in Europa. Dit onderstreept de tegenstrijdigheid in het kabinetsbeleid: enerzijds wordt migratie als een groot probleem bestempeld, anderzijds creëren ze zelf maatregelen die juist leiden tot meer migratie. Ondertussen wordt de vluchteling daarbij ten onrechte als zondebok aangewezen.
Als langstudeerder weet ik dat studenten met vertraging niet gebaat zijn bij sancties, maar bij begeleiding. Succesvolle projecten zoals Back On Track van Fontys Hogeschool tonen aan dat studievertraging vaak wordt veroorzaakt door het ontbreken van vaardigheden zoals plannen en omgaan met druk. Investeren in begeleiding en preventie helpt, maar deze projecten lopen gevaar door geplande bezuinigingen van 30 miljoen euro op het hoger onderwijs.
Op 25 november protesteer ik, samen met andere studenten en instellingen, tegen de langstudeerboete. Deze maatregel straft studenten met een moeilijke thuissituatie, mentale of fysieke beperkingen of een jaar met tegenslagen. We herinneren het kabinet aan hun eigen woorden: "Een enkele fout mag mensen niet in de problemen brengen."
Odet Rosenkrantz is student Journalistiek en zit inmiddels in haar zesde jaar. Ze liep gedurende haar opleiding stage, waar ze een baan aangeboden kreeg en daardoor haar opleiding op een lager pitje zette. Nu zet ze zich volop in om af te studeren.