Fontysbestuur 'hoopvol' over coalitieakkoord

Het minderheidskabinet van D66, CDA en VVD wil de bezuinigingen op onderwijs terugdraaien en trekt daar 1,5 miljard euro voor uit. Fontysvoorzitter Joep Houterman noemt het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord heel hoopvol. Hij toont zich verheugd dat Fontys meer internationale studenten kan gaan werven. 

“Ik ben blij dat structureel 1,5 miljard extra beschikbaar is voor verschillende doelen in het onderwijs. Dat geld wordt onder meer gebruikt om al ingeboekte bezuinigingen terug te draaien. Zoals die op buitenlandse studenten, dat had ons nog lelijk kunnen raken”, aldus Houterman. “Er komt juist meer ruimte om internationaal talent aan te trekken en dat is goed nieuws voor onze regio’s." 

Ook wil het kabinet de bekostiging van mbo en hbo stabiel en voorspelbaar maken. “Instellingen worden minder kwetsbaar en minder afhankelijk van fluctuaties in (internationale) studenteninstroom”, staat er. Voor universiteiten geldt dit kennelijk niet. Goed nieuws voor Fontys, dat zich de afgelopen jaren geconfronteerd zag met fors teruglopende studentaantallen.

De drie coalitiepartijen reserveren 1,5 miljard euro extra voor het onderwijs en onderzoek. Grote investeringen in de wetenschap komen er niet, behalve misschien via Defensie. De extra euro's worden onder meer besteed aan het mbo, de onderwijskwaliteit, de strijd tegen het lerarentekort en versterking van de Onderwijsinspectie.  

Studenten
Houterman ziet ook goed nieuws in het akkoord voor de studenten. "Uit die 1,5 miljard komt ook geld voor de koopkracht van studenten, zoals verhoging van de studiefinanciering voor uitwonende studenten en een maximumrente op studieleningen.”

Veel is echter nog onduidelijk. Hoe hoog die beurs voor uitwonende studenten wordt is bijvoorbeeld niet bekend. Hetzelfde geldt voor de verplichte stagevergoeding, met eventueel een stagefonds voor tekortsectoren (voor bedrijven die krap bij kas zitten). De partijen willen ook “investeren in het mentaal welzijn en de weerbaarheid van studenten”, zeggen ze, maar ook dit is nog niet concreet gemaakt. 

Verder wil de coalitie rente op studieschulden maximeren tot 2,5 procent, zodat studieschulden in de toekomst niet ongebreideld kunnen stijgen. Aflossen moet makkelijker via de werkgever gaan, zodat oud-studenten sneller van hun schuld af zijn.

Internationalisering
Een echt andere beleidskoers is wel wat deze coalitie wil met internationale studenten en wetenschappers. Ze halen graag “het wetenschappelijk toptalent in huis, dat nodig is voor baanbrekend onderzoek en innovaties”. Ook willen ze met internationalisering zorgen voor vakmensen “in de sectoren waar de uitdagingen het grootst zijn”. Denk aan ict en techniek, maar misschien ook de zorg. En er zijn nog wel meer tekorten op de arbeidsmarkt.

Dus is Engelstalig onderwijs voor de coalitiepartijen geen probleem meer. Ze houden het huidige anderstalige aanbod in stand, spreken ze af. Ze schrappen zelfs de aangekondigde toets voor nieuwe ‘anderstalige’ opleidingen. Maar hoe willen ze dan grip houden op de komst van internationale studenten? Daartoe gaan ze met de universiteiten en hogescholen “bindende bestuurlijke afspraken” maken.

Daarbij weegt het belang van de regio zwaar mee. “Hogescholen en universiteiten hebben internationaal talent nodig om bedrijfs- en kennisclusters in de regio te behouden”, stellen de drie partijen. “Daar geven we ze ruimte voor.” Ze noemen Brainport Eindhoven, Wageningen Foodvalley en Noviotechcampus in Nijmegen als voorbeelden.

Er moeten volgens de Fontysvoorzitter nog wel bestuurlijke afspraken gemaakt worden over internationale studenten. Maar: “Ik ben blij met de blik vooruit, gericht op ontwikkeling met een goede rol voor hogescholen als het gaat over talent, innovatie en onze rol in de regio’s”, is de reactie van Houterman. "Er moet nog veel uit onderhandeld worden in politiek Den Haag. Een goede kans voor de hogescholen en dus voor Fontys om een bijdrage te leveren aan invulling van de voornemens van het nieuwe kabinet.”

Landelijke toetsing lerarenopleidingen
Er komt “één stevig fundament” voor de lerarenopleiding, schrijven de partijen. “Leraren en wetenschappers stellen samen landelijk de kern van het curriculum vast, met meer aandacht voor basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen.” Bovendien gaat voor lerarenopleidingen landelijk dezelfde toetsing gelden, zodat iedere startende leraar beschikt over dezelfde stevige basis.

Houterman: “Aandacht voor het funderend onderwijs is er uiteraard ook, inclusief de kwaliteit van de leraren. Dat raakt onze lerarenopleidingen. Een punt wat daarbij wat mij betreft nog wel ter sprake moet komen, is de bekostiging van de lerarenopleidingen.”

En er zijn nog veel zaken die uitgewerkt moeten worden zoals de talentstrategie die ontwikkeld is om opleidingen meer aan te laten sluiten op de praktijk. Daar kun je op verschillende manieren invulling aan geven. “Ik ben vooral verheugd dat de rol wordt erkend van het praktijkgericht onderzoek van de hogescholen in innovatie eco-systemen. Hoeveel geld daarvoor komt, is nog even de vraag. Er is 100 miljoen voorzien voor regionale innovatieclusters.”

Leven lang ontwikkelen
Leven lang ontwikkelen (LLO) staat ook in het akkoord. Dat is scholing van werkenden, die ofwel moeten overstappen naar een andere sector ofwel de ontwikkelingen in hun eigen vak moeten bijhouden. 

Daarvoor komt “structureel geld” beschikbaar: 100 miljoen euro. De LLO-maatregelen moeten nog uitgewerkt worden, maar met name de hogescholen – die het aantal studenten zien afnemen – lobbyen al jaren voor een grotere rol bij LLO. Dus is Houterman blij dat er nu iets gebeurt. “Dat is mooi, maar wat daar nog ontbreekt is dat LLO ook een permanente wettelijke taak wordt voor publieke instellingen als Fontys, zodat we minder last hebben van ingewikkelde regelgeving.”

Defensie
De uitgaven aan onderwijs vallen haast in het niet bij de uitgaven aan defensie. Daar kunnen hogescholen en universiteiten ook van profiteren. De partijen willen graag dat overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samenwerken. Om die grote uitgaven voor defensie te kunnen bekostigen, moeten burgers en bedrijven een “vrijheidsbijdrage” van vijf miljard euro gaan betalen. Linksom of rechtsom moet iedereen dus in de buidel tasten.

Ook omdat het kabinet zes miljard euro wil bezuinigen op het eigen risico in de zorg en de werkloosheidsuitkering van maximaal twee naar één jaar verkorten. Mensen moeten bovendien vanaf 2033 langer doorwerken voor ze AOW krijgen.

D66, CDA en VVD hebben samen 66 zetels in de Tweede Kamer, tien te weinig voor een meerderheid. Voor al hun plannen moeten ze dus steun zoeken bij de oppositie. Het coalitieakkoord is niet in beton gegoten. Op flankpartijen SP en PVV hoeft de coalitie niet te rekenen, die willen de komende jaren harde oppositie voeren. Studenten en universiteiten reageren vrolijker op de plannen van D66, CDA en VVD.

De Kamer gaat deze week in debat over het akkoord. Jetten wordt dan aangewezen als formateur en kan het nieuwe kabinet gaan samenstellen, waarin hij zelf minister-president wordt.