Waarom goede docenten eerst teleurstellen

Ik denk dat je een belangrijk punt raakt, maar misschien zit er ook een spanningsveld in je verhaal. Want waar jij het hebt over het bewust laten wankelen van verwachtingen, zullen sommige studenten dat eerder ervaren als het ontbreken van houvast. En zonder een minimale structuur wordt “ruimte om te zoeken” al snel “niet weten waar te beginnen”.

Misschien gaat het dus niet zozeer om teleurstellen, maar om herkaderen. Je biedt wel degelijk duidelijkheid – over doelen, denkrichtingen en kwaliteit – maar niet over elke stap daar naartoe. Je zegt als het ware: dit is het speelveld en dit zijn de spelregels, maar hoe je speelt, daar zit jullie leerproces.

Onderzoekend onderwijs begint dan niet bij onzekerheid op zich, maar bij veilige onzekerheid: studenten voelen dat ze mogen zoeken, omdat er een onderlaag van structuur en expertise is waarop ze kunnen terugvallen.

Dus ja, misschien stellen goede docenten in het begin een beetje teleur – maar alleen als bijeffect van iets anders: ze nemen studenten serieus genoeg om ze niet alles voor te kauwen, zonder ze los te laten in het diepe (en daar gaat het soms wél mis, met alle goede intenties erbij)

Zo herkenbaar Tim. Het is niet alleen onderzoekend onderwijs het is ook de wens dat studenten komen om iets te leren. Nieuwsgierig zijn, meer willen weten, op onderzoek gaan, zelfregulerend in wat zij van belang vinden en wat past bij hun talenten. Helaas ervaar ik dat de studenten vaak aangeven.... laat mij maar door dat hoepeltje springen. Ik wil mijn diploma in 3 jaar kunnen halen, ik wil mijn traject i.p.v. 2 jaar zien te volbrengen in 1,5 jaar. Vragen ons daarin mee te bewegen.
Het zit m volgens mij niet in het feit dat we onduidelijk zijn, maar veel meer in "zeg mij maar wat ik moet doen, ik heb het druk zat". en ik realiseer mij dat ik dan veelal schrijf vanuit het perspectief van de Deeltijdstudent. Die groep wordt groter. toevallig heb ik dit gesprek deze week nog gevoerd met studenten. Het is niet o dat ik niet wil leren, maar als dat in 3 jaar kan dan dat liever. Kunnen de studenten nog student zijn?? en Bram, de doelstellingen zijn dan bekend. alleen is dan de vraag pak ik de langere route (onderzoeken) of de korte route (zeg mij waaraan ik moet voldoen).

Dit werkt ontzettend demotiverend voor studenten. Competentie is een van de elementen die zorgt voor een motivatie. (Ryan, 2000) Een student moet het idee hebben dat die de taak aan kan. Wanneer je opzettelijk onduidelijk bent over wat er verwacht wordt, ondermijn je dit gevoel van competentie en daarmee de motivatie van de student. Dan rest er voor de student enkel nog de keuze: bijbaan met heldere kaders of schoolopdracht zonder duidelijk doelstellingen. Die keuze is snel gemaakt.
Ik verwijs graag naar de didactische analyse (MDA) van Van Gelder.

Beste Tim, zo herkenbaar en ik ben het helemaal met je eens. En dat is als docent best een moeilijke taak, het is in mijn optiek, veel gemakkelijker om een checklist te geven, dan studenten te begeleiden op een manier die recht doet aan de complexiteit en ze te leren dat je juist een stap kunt zetten als er ruimte is.

Laat studenten niet zwemmen. Zeker als ze nog niet kunnen zwemmen. Elk vak kent basisprincipes, vaste zekerheden en routines die in de praktijk en wetenschap uit en te na uitgetest zijn en zich bewezen hebben. Dat is een zoektocht geweest, soms van vele generaties praktijkmensen en wetenschappers. Onze studenten hoeven die tocht niet zelfstandig nog eens over te doen. Zeker bij introducerende vakken, vind ik het de taak van de docent zoveel mogelijk helderheid te brengen, uit te leggen wat werkt en uit te leggen wat – hoewel plausibel op het eerste gezicht – toch niet werkt. Ja, als de studenten later in hun studie een gedegen basis gelegd hebben, is het zinvol ze wicked problems voor te leggen en daar samen de tanden in te zetten. In ons (zogenaamde) nieuwe onderwijs hebben we de neiging dat veel te vroeg te doen, of zoals ik een comment onder een stuk van Tina laatste schreef: Wij verwarren waar we mee beginnen met waar we uit moeten komen.

Mijn vermoeden is dat studenten vragen om die duidelijkheid als zelftoegepaste pleister voor de prestatiedruk die ontstaat door het gebrek aan visie op toetsbaarheid van skills binnen de opleiding.

Goed doceren betekent in mijn ogen niet dat je die rubric in de achterkamers houdt, maar juist erkent dat studenten zoals ieder mens behoefte aan duidelijkheid hebben.

Waar het dan mis gaat, is dat Fontys vaak van de student verwacht dat ze het maar lekker allemaal zelf uitzoeken zonder dat het onderwijsprogramma genoeg doet om vaardigheden aan te leren met het gebruik van voldoende praktijkoefeningen.

Datzelfde probleem zie je overigens vooral terug in Nederlands als opt-in. Hoe gaat het ondertussen?

Een model gebaseerd op verwachtingen levert mooie resultaten op bij de ondernemende student. Tot groot genoegen van de kortzichtige docent, uiteraard, die weigert de negatieve gevolgen te zien van zo'n ratracemodel. De student die nog worstelt met ondernemend zijn faalt sneller.

Het analogie van iedereen door een gaatje proberen te laten passen gaat in beide gevallen op. Niet alleen in het oude model. De visie van de ideale journalist (degene die normaal een tien zou halen) is in het huidige model de student die meer levert in quantiteit van producten dan kwaliteit. Want:'die fixen we nog wel met feedback', wordt er gedacht. Gebeurt dat ook echt voldoende? Is het eindproduct voldoende dat het zo gepubliceerd zou kunnen worden?

De 'Average Joe' tot een hoger niveau tillen lijkt mij velen malen belangrijker dan studenten met potentie laten zakken zodra zij niet kunen voldoen aan rubrics die eigenlijk eerder karakter toetsen en studenten belonen voor een papieren feesthoedjestijger.

Zo. Dat is eruit.

Goed onderwijs hoeft niet te zijn, overal een goed antwoord op te hebben. Goed onderwijs is het kunnen en durven stellen van open vragen waarbij mogelijk meerdere antwoorden bestaan en die aanleiding geven tot uitwisseling van informatie. Vele middelen, oud en nieuw (zoals AI) zijn mogelijk als ze elkaar aanvullen. Het is een samenspel van docent en leerlingen, met hoewel in andere rollen, gezamenlijk een doel bereikt moet en kan worden. Het doel staat min of meer in (brede) leerdoelen vast, de weg ernaartoe is een echte ontdekkingsreis.
De evaluatie achteraf tussen wat je dacht te leren en wat heb je geleerd, geeft vaak verrassende inzichten.