Waarom en hoe

Een paar weken geleden schreef ik een column. De boodschap was simpel, dacht ik: in een onderwijssysteem waarin het ‘waarom’ bleek is (‘ik moet een diploma halen’) is er alle ruimte voor oeverloos gelul over het hoe. Bijvoorbeeld, over AI.

Een paar mensen vonden de column fantastisch. De meesten snapten er geen reet van. Dat ligt aan mij, uiteraard. Dus doe ik nog een poging.

Straks is het weer december. Vraag je af waarom je een Sinterklaasgedicht maakt.

Omdat het nu eenmaal moet. Gebruik dan vooral ChatGPT.
Omdat je graag iemand een plezier wil doen. Gebruik dan vooral een (online) rijmwoordenboek.  
Omdat je het leuk vindt. Doe het dan vooral helemaal zelf.

Het waarom bepaalt het hoe.

Hetzelfde geldt voor het onderwijs. Stel, op een basisschool kunnen sommige leerlingen goed rekenen en andere niet. De leraar is druk. Dan kun je adaptieve software inzetten, die betere leerlingen uitdaagt met extra sommen en slechtere leerlingen ondersteunt met extra oefeningen. Impliciet zeg je dan dat het waarom van het onderwijs is om kinderen zo goed mogelijk te laten rekenen.

Maar als het waarom van het onderwijs is dat het onderwijs bijdraagt aan een betere samenleving door mensen te leren hoe ze moeten samenleven, verschijnt een heel andere hoe. Dan is het logischer om de betere leerlingen de mindere te laten helpen. Om wederzijds begrip te kweken.

Dat bedoelde ik. Duidelijk? En voor wie het wil onthouden, heb ik ook nog een rijmpje gemaakt.

Het hoe wordt bepaald door het waarom.
Niet andersom.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Digitale Gremlins en Pretty Wild Woman. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.