Studenten activeren en motiveren met een tegoedbon

Betrokkenheid, motivatie, inspiratie. Maar al te vaak lijkt het studenten daaraan te ontbreken. De oorzaak daarvan, zo betoogt Soufiane El Ouastani in onderstaand opiniestuk, is eigenlijk vrij simpel. Studenten zijn te weinig fysiek aanwezig bij de lessen. En dat ligt volgens de FEC-docent niet aan hen maar aan de manier waarop het onderwijs is ingericht.

Er is een trend bij Fontys waar je als medewerkers waarschijnlijk maar al te bekend mee bent (zeker na de pandemie): studenten zijn nergens te vinden. Niet in de klaslokalen. Niet in de prachtig ontworpen studieruimtes. Overdreven? Misschien. Een beetje. Maar ik overdrijf niet als ik zeg dat mijn lessen op de meeste dagen aanvoelen als een masterclass voor drie of vijf studenten die toevallig aanwezig zijn (acht of negen op een goede dag).

Met deze trend daalt de betrokkenheid en productiviteit op een zorgwekkende manier. Combineer dit met wat lijkt op een volledige afhankelijkheid van AI, en ja, je weet waar dit naartoe gaat.

Ik heb met studenten uit verschillende opleidingen van deze instelling gewerkt. Hoewel de betrokkenheid varieert, blijft de trend hetzelfde. Wanneer ik mijn studenten vraag waarom ze niet komen opdagen, krijg ik bijna altijd een van twee antwoorden: ‘Waarom naar de les komen als ik de slides thuis kan bekijken (sic)?’ of ‘We voelen ons niet gemotiveerd om aanwezig te zijn of deel te nemen’ (au!).

Verontrustend? Ja. Maar hun antwoorden deden me een stap terug doen en reflecteren over de bredere dynamieken die aanwezigheid en betrokkenheid beïnvloeden.

Nooit terugspoelen
Wat doe je als je de eerste aflevering van die Netflix-serie kijkt waar je collega’s het over hebben, maar het jou gewoon niet aanspreekt? Je skipt naar de volgende aflevering. Of je pauzeert hem en komt later terug, als je al terugkomt. Je spoelt zelden de aflevering of delen ervan terug om te zien wat je hebt gemist. 
Geen urgentie. Geen toewijding. En geen noodzaak om te blijven kijken.

Ik geef het niet graag toe, maar precies zo heb ik mijn cursussen opgezet. Elke workshop, elke slide (inclusief docentnotities), elke opdracht wordt online gepubliceerd, soms weken voor de daadwerkelijke workshop. Mijn cursussen zijn afleveringen geworden op een streamingplatform dat wij hier Canvas noemen. 

De studenten hoeven niet naar mijn workshop te komen, ze kunnen hem later ‘bekijken’. Of erdoorheen bladeren. Of hem overslaan. Of hem nooit zien, want in tegenstelling tot Netflix heeft Canvas geen ‘Top Picks voor jou’-functie. 
Geen urgentie. Geen toewijding. En geen noodzaak om te blijven kijken.

Het geeft me zeker te denken, en misschien jou ook. Als onze studenten onze cursussen kunnen behandelen zoals ze een Netflix-serie behandelen, dan ligt het probleem misschien niet bij hun instelling, maar bij ons ontwerp.

Actie eerst
Ik ga hier geen gepolijst betoog houden over de rol van docenten en coaches in het inspireren en motiveren van studenten. De simpele waarheid is deze: we kunnen studenten alleen motiveren door ze eerst naar de les te krijgen. Pas door aanwezig te zijn kunnen studenten gemotiveerd raken.

Passief wachten tot studenten zich gemotiveerd en geïnspireerd voelen, is als wachten tot een fiets beweegt voordat je begint te trappen. Actie eerst. Overigens niet mijn idee. Mark Manson noemt dit het ‘Do Something Principle’. Een principe gebaseerd op het idee dat motivatie bijna nooit als eerste komt.

Zodra onze studenten naar de les komen en iets gaan doen (of ten minste hun klasgenoten iets zien doen), komt er vaart in. Dit kleine gevoel van vooruitgang voelt goed. Voedt motivatie. En motivatie opent deuren voor inspiratie.

Coachingbonnen
Ik coach in het Honours Programme bij FEC; een briljante gemeenschap van zeer gemotiveerde, ambitieuze studenten. Maar zelfs deze studenten zouden net zo lief een coachingsessie overslaan als ze konden, of er alleen online aan deelnemen. Om dit te voorkomen, begonnen sommige coaches met een heel simpel experiment: coaching cadeaubonnen.

Elke student ontvangt aan het begin van het jaar tien bonnen. Eén bon staat gelijk aan één individuele coachingsessie. Alle tien moeten worden ingewisseld voor het einde van het academiejaar. 

Het werkt. Studenten hebben regelmatig om coachingsessies gevraagd. Ik bedoel, wat moet je anders met een bon dan hem uitgeven aan iets wat je echt nodig hebt? Elke bon vereist een kleine maar bewuste actie van de student: een coachingsessie boeken, zelfs als ze er geen zin in hebben.

Studenten die eerder passief waren, werden plots actief. Degenen die motivatie misten, begonnen meer initiatief te tonen. En hoe meer actie ze ondernamen, hoe betrokkener en gemotiveerder ze werden. Het waren niet de bonnen die hen veranderden. Het was de daad van het doen.

Momentum benutten
Deze korte reflectie-oefening bracht me tot een belangrijke realisatie: de kracht van momentum. Wanneer studenten naar de les komen, hebben ze al de eerste en belangrijkste stap gezet. Aanwezig zijn verlaagt de drempel tot actie. Zodra ze deelnemen, vragen stellen, hun klasgenoten horen of kleine vooruitgang boeken, volgt motivatie vanzelf.

Ik denk dat de coachingbonnen ook helpen om de studenten gedurende het jaar die betrokkenheid vol te houden, waardoor het momentum groeit. Je zou kunnen stellen dat verplichte aanwezigheid (nu bijna verouderd) in de reguliere programma’s een vergelijkbaar effect heeft. Maar de coachingbonnen nodigen ons uit om creatiever na te denken over hoe verantwoordelijkheid, initiatief en momentum in het leerproces kunnen worden ingebouwd.

Soufiane El Ouastani is docent Engels bij Fontys Economie en Communicatie