Rekenramp
In een boeiend artikel laatst in HP/De Tijd vertelt directeur Sezgin Cihangir van het Nederlands Mathematisch Instituut over de rekenramp die plaatsvindt in ons land. De PISA-cijfers wijzen het al uit, onze kinderen kunnen niet meer rekenen (en lezen trouwens ook niet).
Oorzaak van deze rekenramp is de methodiek die wordt toegepast op scholen, genaamd Realistisch Rekenen. Realistisch Rekenen is rekenen met veel wollig taalgebruik en plaatjes, het rekenen wordt talig en de kinderen snappen er vaak helemaal niks meer van.
Cihangir vertelt: ”Realistisch rekenen is in de jaren zeventig ontstaan. Er moest veel ruimte komen voor het individuele kind; het kind moest zelf ontdekken. Vrijheid-blijheid onderwijs. Ik noem het ook wel wierook-onderwijs. Het is ontstaan in de hippietijd toen alles aan het kind werd overgelaten, want je mocht de ontwikkeling van het kind niet verstoren, slechts begeleiden.”
Begeleiden en coachen, in plaats van duidelijke inhoudelijke kennis en vaardigheden overdragen dus. Het klinkt allemaal verontrustend bekend in de oren.
Cihangir legt uit dat pabo’s alleen nog maar gebruikmaken van deze niet werkende methode. Dat hebben de lerarenopleidingen met elkaar afgesproken. “Er is geen ruimte voor andere benaderingen die nota bene wel gebaseerd zijn op wetenschappelijk evidentie.” aldus Cihangir.
De rekenramp wijst uit hoe desastreus het is om te experimenteren met onderwijs, om je te baseren op niet bewezen methodes. Hele generaties worden verkeerd opgeleid, net als te zien is bij deze rekenramp. Ik kreeg er een sterk déjà vu gevoel, of eigenlijk meerdere déjà vu gevoelens bij. En de vraag die ik mezelf elke keer stel, popte weer op: “Waarom leren we niet van de geschiedenis en van eerder gemaakte fouten?”
Het antwoord is, vrees ik, dat het enige wat we leren van de geschiedenis, is dat we niet leren van de geschiedenis.
Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Mens en Technologie.
Het is jammer dat de strijdende partijen in de media een karikatuur van elkaars aanpak en ideeën presenteren. Anders kan ik de citaten van Cihangir ("vrijheid-blijheid"; "hippietijd") toch niet noemen. En jammer dat onze columnist daarvoor is gevallen.
Er is wel iets aan de hand met het rekenen van Nederlandse leerlingen. Volgens zowel de PISA-resultaten als de rapporten van de de onderwijsinspectie gaat het achteruit (overigens niet alleen in Nederland). Er zijn mensen die deze achteruitgang relativeren, met een beroep op achterhaalde doelen. Ik ben het daar grotendeels niet mee eens (dat is een discussie voor een ander moment). Laten we bij het zoeken naar een oplossing genuanceerder kijken naar de voors en tegens van verschillende didactische aanpakken en niet blijven hangen in karikaturen.
Hopelijk realiseert zij zich hoe schadelijk dergelijke artikelen indirect kunnen zijn voor Fontys als Hogeschool met verschillende Pabo's in haar geledingen.
Ik ben het met Edwin Schravesande eens dat de aanpak die je kiest ook te maken heeft met de doelen die je beoogt. Daar zou ik nog aan willen toevoegen dat discussies over 'wat werkt' niet zo zinvol zijn, juist omdat onderwijs zo'n ontzettend complexe praktijk is met ontelbaar veel variabelen. Veel interessanter is de vraag hoe je een aanpak (die goed aansluit bij wat je beoogt) werkend krijgt. Dat is geen kwestie van blind onderzoeksliteratuur volgen, maar er kennis van nemen om vervolgens vanuit praktijkkennis en intuitie, onderzoekend en ontwerpend, je onderwijs tot een nog groter succes te maken.
Wel even nog dit, wat we hebben geleerd uit het onderwijskundige debat dat volgde op deze ontwikkelingen. Het is het echt evident dat niet bepaald evident is wat Cihangir bedoelt met evident. Je kan geen discussie voeren over wat wel of niet werkt, als je niet expliciet maakt wat voor doelen je nastreeft, of welke functie van het onderwijs je belangrijk vindt. You can't get what you want, till you know what you want.
Als jij het belangrijk vindt dat psychologen kunnen voorrekenen hoe ze in hun onderzoek de discontinuiteitscorrectie toepassen in hun statistische analyse, dan is het inderdaad heel belangrijk dat we de klassieke rekenvaardigheden meer aandacht gaan geven. Je hebt helemaal gelijk!
Er is niet voor niets gezocht naar een andere methodiek dan wat hier verheerlijkt wordt. Wellicht is er gewoon ook meer tijd nodig voor rekenonderwijs en is het van belang rekenen te onderhouden na het basisonderwijs.
Wat een bijzondere bron gebruikt u als maatstaf voor wetenschappelijke kwaliteit.