Ongemerkt rondlopen met een AI-bril op de campus
Was er iets meer in het nieuws de afgelopen week dan de AI-bril? Nee. De Tweede Kamer wil een explicieter verbod op het gebruik van die gadget, de Consumentenbond en privacy-organisaties willen zelfs een verkoopverbod. Bron ging op onderzoek uit binnen Fontys.
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: ja, er lopen bij Fontys studenten rond met zo’n bril. En ook heeft de hogeschool zelf een klein aantal brillen in gebruik om er kennis over op te doen. En nee, er geldt geen verbod op deze brillen op de campus.
Dat laatste is slechts ten dele waar. In de huisregels van Fontys staat dat het verboden is te fotograferen of filmen in de leslokalen. En ook elders op de campussen gelden regels als het gaat om het filmen of fotograferen van andere personen.
Niettemin: je mag er dus wel mee rondlopen, met zo’n AI-bril. En of de drager ervan zich dan houdt aan de Fontys-huisregels, dat weet niemand. Beveiliging houdt weliswaar een oogje in het zeil en gaat vooral ook af op meldingen van studenten of medewerkers. Daarover later meer.
Maar zien die eigenlijk überhaupt of iemand zo’n bril draagt en wat dit dan betekent? We liepen rond op de campussen in Venlo, Tilburg en Sittard met zo'n AI-bril van Meta op onze neus. Onze ervaring, zie video hieronder: de meeste medewerkers en studenten hebben niets in de gaten.
Veel studenten en medewerkers kijken namelijk niet of nauwelijks om zich heen. Dus konden we ons, uitzonderingen daargelaten, op de meeste plekken gewoon met knipperend montuurlampje tussen de mensen bewegen zonder dat iemand het opviel.
Privacy
Dus waarom geen verbod op die brillen bij Fontys? Op allerlei andere vlakken wordt immers al jaren tot op de millimeter in de gaten gehouden of alles en iedereen zich aan de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en privacyregels houdt.
De vraag voorgelegd aan het Fontysbestuur. Voorzitter Joep Houterman laat weten: “Ik begrijp de zorgen over smart-brillen die ongemerkt kunnen filmen. Privacy en sociale veiligheid moeten altijd vooropstaan. In het publieke en politieke debat gaat het dan logischerwijs snel over een verbod.”
Maar dat is niet de kant die Houterman op wil. “Een verbod is niet automatisch de oplossing. Nieuwe technologie vraagt vooral om duidelijke regels, transparantie en bewust gebruik.”
“Juist daarom geeft de ontwikkeling van smart-brillen en andere AI-technologie ook aan hoe belangrijk het is om AI en alles wat daarmee samenhangt goed te verankeren in ons onderwijs. Studenten moeten niet alleen leren omgaan met de technologie, maar ook begrijpen wat de kansen, risico’s en maatschappelijke gevolgen ervan zijn.”
Moreel
AI, en dus ook dit soort nieuwe AI-gadgets, bieden zeker voordelen. Het is ook geen kwestie van tegen AI of tegen deze gadgets in het algemeen zijn. Het is wel een kwestie van: kan daar niet meteen - nog voordat het in de winkel of op het web te krijgen is - een juridisch en moreel waterdicht stel regels aan verbonden worden? En moet juist ook een onderwijsinstelling als Fontys daar niet snel en adequaat op inspelen?
Houterman: “Als hogeschool is het goed om juist die kansen en risico’s te onderzoeken, zodat het maatschappelijke debat hierover kan worden gevoerd op basis van kennis en feiten."
"Of er een verbod moet komen op smart-brillen met camera's, is primair een vraag voor politiek en wetgever. Net zoals we in het verleden hebben moeten wennen aan smartphones met camera's, zullen we ook voor smart-brillen moeten bepalen welke spelregels passen bij onze samenleving in het algemeen en het onderwijs in het bijzonder.”
Landelijk beleid
Het bestuur zegt dus feitelijk: wij laten het aan de overheid om hier regels voor op te stellen, wij als hogeschool gaan dat niet doen. Zoals altijd volgt het Fontysbestuur de landelijke beleidslijn en wenst of durft daar niet van af te wijken.
Nu is het filmen en fotograferen van mensen in het openbaar bij wet al aan regels gebonden. Toch heeft elke onderwijsinstelling ook de mogelijkheid om hierover of over andere campuskwesties zelf geboden en verboden op te nemen in het ‘huisreglement’.
Neem bijvoorbeeld de Universiteit van Amsterdam. Die bepaalde voor dit studiejaar dat studenten van de opleiding interdisciplinaire sociale wetenschap geen laptops, telefoons en tablets mogen gebruiken tijdens colleges. Niet om privacyredenen overigens, maar omdat het de concentratie van de studenten zou bevorderen.
Het kan dus wel.
Beeldmateriaal
Overigens staat er wel iets in de huisregels van Fontys over beelden maken van mensen op de campus. Elke student die zich bij Fontys inschrijft moet namelijk impliciet toestemming geven dat van hem of haar beeldmateriaal gemaakt en gebruikt kan worden. Door Fontys zelf.
Dat materiaal kan de hogeschool eventueel gebruiken voor, bijvoorbeeld, haar eigen folders of websites. Wellicht dat ‘alleenrecht’ een verbod op AI-brillen ook wat lastiger maakt. Ook al ben je de eigenaar van de campussen en geeft je dat dus het recht om zelf te bepalen wie wat wel of niet mag.
Dat er intern bedenkingen zijn, blijkt uit ook de zorgen die bij sommige opleidingen leven over de inzet van deze gadget bij bijvoorbeeld tentamens. Een AI-bril filmt en fotografeert immers niet alleen, hij beantwoordt ook – net als op je smartphone of laptop – vragen die je stelt. ‘Hey AI, wat is de oplossing van deze vraag?’, en hop: daar komt het antwoord meteen via de luidsprekertjes in de pootjes van de bril. Of, bij de duurdere brilvarianten, op een schermpje aan de binnenkant van je bril.
Wat vind jij? Zou Fontys de huisregels aan moeten passen om de privacy van alle campusbewoners beter te beschermen tegen deze en andere, toekomstige innovaties?