Piekeren als fulltimebaan
Piekeren is voor sommige mensen bijna een fulltimebaan. Of een hobby. Bij de psycholoog krijg je soms het advies om alleen op een vast moment te piekeren. Een “piekeruurtje”. Of ze zeggen, schrijf het op, waarover je piekert, op een velletje of in een schriftje. En als je later weer begint te piekeren, kun je er even naar kijken en denken: oh ja, daar heb ik al over nagedacht. Het is al de tiende keer in twee uur dat ik hetzelfde rondje draai.
Want piekeren is een soort vicieuze cirkel. Je denkt aan iets, dan koppel je er weer iets anders aan, en nog iets, en zo blijf je maar doorgaan. Meestal zonder oplossing. Want vaak pieker je over iets dat óf in de toekomst ligt (heb je geen controle over), óf in het verleden, en daar kun je meestal niets meer aan veranderen.
Wat ik echt bewonder, is dat er mensen zijn die níet piekeren. Wat voor hersenen hebben die mensen? Natuurlijk kun je mindfulness doen. Of mediteren. Of sporten. Dat helpt allemaal. Maar ik herinner me een mindfulness-cursus waarin ik minutenlang moest nadenken over een rozijn. Ik moest hem bekijken, ruiken, voelen, en dan langzaam kauwen, twintig keer, met mysterieuze muziek op de achtergrond.
En nogmaals, ik bagatelliseer dat niet. Ik geloof echt dat veel mensen baat hebben bij even stilstaan en genieten van het moment. Maar hoe vaak doen we dat eigenlijk nog? Gewoon even kijken naar het opkomen van de zon. Naar een vlinder die voorbij fladdert, of een lieveheersbeestje dat langzaam over je hand kruipt. Of naar je kinderen in het park, die zonder zorgen spelen. Eigenlijk moet je altijd een kind blijven, zegt mijn vader altijd. Geen zorgen. Lekker simpel.
Een geleerde zei ooit: als er een oplossing is voor een probleem, hoef je niet te piekeren. En als er geen oplossing is, heeft piekeren geen nut. En ja, ik snap dat, en ik probeer het mezelf ook vaak te herhalen. Maar toch begint dat hoofd dan weer te draaien.
Misschien daarom dat zoveel mensen zich kapotwerken of zich continu bezighouden, om maar niet te hoeven piekeren. Alsof druk zijn een manier is om je hoofd stil te houden.
En dan is er nog het piekeren over werk. Zeker met al die bezuinigingen en reorganisaties. Een collega zei laatst: “Weet je wat het is, Erdinç? Bij ons werk gaat in elk geval niemand direct dood als er iets misgaat.”
Misschien is dat ook de les voor het onderwijs: we nemen alles zo bloedserieus, terwijl leren juist mag misgaan
Erdinç Saçan geeft les aan Fontys Hogeschool ICT en verdiept zich vooral in AI. Onlangs verscheen van hem het boek AI voor Iedereen. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.