Ouder, wijzer… en totaal genegeerd
Een van de mooiste – en tegelijk pijnlijkste – uitspraken die ik tegenkwam tijdens het schrijven van mijn proefschrift, was deze: “When you are old, you have all the answers, but nobody asks you the questions.”
Au. Dat is dus wat er gebeurt als je oud(er) bent. Je loopt rond met een hoofd vol verhalen, fouten waar je van geleerd hebt, inzichten die geen enkele AI je kan aanleren — maar niemand wil nog weten wat jij denkt. Je staat letterlijk aan de rand van het gesprek. Je mag wel nog koekjes bakken voor het teamuitje, maar inhoudelijk ben je passé.
En geloof me: ook binnen het onderwijs is dit alive and kicking. Ageisme — discriminatie op basis van leeftijd — is misschien minder luid dan seksisme of racisme, maar net zo geniepig. Zeker in een cultuur waar alles draait om vernieuwing, buzzwords, en mensen die ‘iets met AI’ doen.
Neem je werk als docent. Hoe ouder je wordt, hoe vaker je het gevoel krijgt dat je mag plaatsnemen op het “reflectieplafond”. Je hebt waardevolle inzichten? Mooi. Maar liever nog een jonge collega met vlotte sneakers die snel kan schakelen. Oftewel: TikTok-energie boven onderwijservaring.
Maar laat ik eens niet alleen mopperen (dat is namelijk ook zo’n leeftijdsding, schijnt). Er zijn plekken op de wereld waar ouderdom wél telt. Waar ouderen niet geparkeerd worden op een parkeerplaats naast de kantine, maar opgezocht en geraadpleegd worden. Okinawa. Sardinië. Ikaria. Blue zones, noemen ze die plekken. Niet vanwege het designmeubilair, maar vanwege de levensverwachting. Daar leeft men lang én licht, juist omdat ouderen er een rol van betekenis houden.
En laat dat nou precies zijn wat mensen gezond houdt: ertoe doen. Betrokken blijven. Gehoord worden. Niet alleen omdat het gezellig is, maar omdat het biologisch gezond is. Vitamine B — van betekenis.
Dus ja, ik heb rimpels. En knieën die kraken. Maar ook: scherpte, ervaring, en het vermogen om door onderwijsmodellen heen te prikken die bol staan van gebakken lucht. Als ik dan nog een wens mag doen voor het onderwijs van morgen: laat de nieuwe lichting shinen, jazeker. Maar zet er ook iemand naast die weet wat er werkte vóórdat het ‘anders’ moest. En die écht weet wat studenten nodig hebben.
Niet alleen vernieuwing dus. Maar verankering. Niet alleen toekomst. Maar ook geheugen.
En stel af en toe eens een vraag aan die oudere collega. Je zult verbaasd zijn over het antwoord.
Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken.
In een reactie hieronder wordt ook gesteld dat het van invloed is hoe de oudere medewerker zich opstelt. Daaraan zou ik willen toevoegen: Hoe iemand zich opstelt is ongeacht leeftijd altijd relevant, maar iemand zou niet extra moeite moeten hoeven doen op basis van een bepaald kenmerk (om bijvoorbeeld het tegendeel van een stereotype te bewijzen). Dat geldt voor leeftijd, maar ook voor etniciteit, gender, etc.
Meerdere malen heb ik dit al onder de aandacht gebracht op mijn locatie, ook bij de directie. Maar mensen worden op dit moment overladen. (ook mijn ervaring)
Mijn idee was om ronde tafels te organiseren gekoppeld aan thema's die actueel zijn of die van grote betekenis zijn voor de professionaliteit. Iedereen kan daar aanschuiven, jong en oud. Doel is uitwisseling van kennis en ervaringen zodat ook kennis die bij de ouderen aanwezig is ook overgedragen kan worden. Hoe mooi zou dat zijn ik ben ook een bepleiter van Supervisie als professionalisering. Ook daar vindt uitwisseling plaats en kan een ieder aan deelnemen, ook hier heeft het tot doel voortgezette professionalisering.
Ik heb daar niets meer op de ronde tafel gehoord, zag wel dat het idee ergens op een "hoger niveau" terug kwam. Volgens mij bij het bestuur wat ik later ergens terug las.
Dus ja ik geef het toe, ik kan het ff niet laten, het loopt weer ff over.
Speak for yourself Tina. Ik ben een oude collega en weet me nog dagelijks gewaardeerd. En de rest slik ik maar weer in maar ik word doodziek van je gezeur.
Ook ik voel we gewaardeerd en heb dagelijks betekenisvol werk in samenwerking met collega's jong en oud. Maar ik herken mij wel in dit stuk van Tina.
Je reactie is respectloos en kleinerend. Wanneer jij je niet aangesproken voelt hoef je niet te reageren, die keuze heb je. Kennelijk ligt hier meer onder gezien de heftige reactie van je.
Niet fijn en niet professioneel.
Diezelfde regel hanteren wij ook voor reacties onder artikelen. Je mag het volstrekt oneens zijn met een columnist, maar houd het zakelijk.
De reactie van Marie-Christine van Splunder spreekt voor zich, en wordt door de redactie onderschreven. Weet dus Petra, en anderen, dat in de toekomst dit soort teksten door de redactie niet worden gepubliceerd.