Het leesvirus

Ik had het bijna opgegeven. Mijn hoop op een generatie die nog zou weten hoe je een boek opent zonder dat er een oplaadkabel aan vastzit. Maar toen gebeurde het.

Ik zat met een student te praten over zijn afstudeeronderzoek. Hij had zich verdiept in het verwoestende effect van smartphonegebruik voor het slapengaan – een onderwerp dat volgens mij een eigen Netflix-serie verdient. Hij bedacht een interventie, ging veldonderzoek doen op een middelbare school en vroeg daar aan leerlingen: “Wat zouden jullie liever doen dan op je telefoon zitten, vlak voor het slapen?”

Ik verwachtte het ergste. TikTok. YouTube. Oorlogje spelen op Call of Duty. Of – mijn dirty mind kon het niet laten – misschien zelfs wat puberale antwoorden over andere bedtijdactiviteiten. Maar nee. Hij kreeg van 33 van de 46 leerlingen exact dit antwoord: Lezen.

Ik sprong een gat in de lucht. Een paar zelfs. Zou het dan toch? Zou het leesvirus een comeback maken? Zou het boek, dat stoffige, papieren relikwie uit een pre-swipe tijdperk, zich als een feniks uit de as van reels en ChatGPT oprichten?

Thuisgekomen liep ik nog net niet met een lampion door de woonkamer toen ik ook een van mijn kinderen met een boek zag. Een écht boek. Geen manga met een QR-code, maar een echte kaft. Papier. Pagina’s! Ik vroeg hem, oprecht verheugd: “Wat voor boek lees je, welk genre? Thriller? Fantasy? Iets romantisch misschien?” Hij keek op, zuchtte diep, en zei: “Nee geen Fantasyboek, een kutboek.”

Nou ja. Je kunt niet alles hebben. Misschien is ‘kutboek’ inmiddels gewoon een nieuw genre. Toch houd ik hoop. Misschien begint elke leesverslaving wel met een slecht boek. Of een verplichte leeslijst. Of een docent die je niet met rust laat tot je Joe Speedboot hebt gelezen. En misschien is dat dan de échte moraal van dit verhaal: dat je pas weet wat een goed boek is, als je eerst een heleboel kutboeken gelezen hebt. 

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken. Lees hier haar eerdere columns voor Bron.