Een speciale herdenking voor pabostudenten op studiereis
Het is een Nationale Dodenherdenking die de 24 pabo-studenten op studiereis in Berlijn niet snel zullen vergeten. Zij waren bij de plechtigheid in wat ooit het crematiegebouw was van concentratiekamp Sachsenhausen. En waren daar niet alleen: zij mochten er ook nog een verhaal houden over hoe hun generatie tegen herdenken aankijkt.
Als er één plek in Europa is waar geschiedenis, herdenken, een inktzwart verleden en een kleurrijk heden samenkomen is het wel Berlijn. Vergeet Alexanderplatz en Checkpoint Charlie: de historie is op die plekken volledig weggemaaid. Maar op tal van andere plekken is het verleden nog levendig aanwezig in gebouwen, monumenten en musea.
Oranienburg ligt iets ten noorden van Berlijn. Fluitende merels, geurende lentebloesem en frisgroene bomen, een prachtige zonsondergang: wie de omgeving vergeet zou zich het leven bejubelend in een ideale voorjaarsavond wanen. Maar de locatie en gelegenheid vragen om stilte en maken ook stil.
Want aan de grens van een doorsnee woonwijk ligt een inktzwart verleden met hoofdletters. Het hier gelegen monument Sachsenhausen was ooit een ‘modelkamp’ van het naziregime. In totaal werden in dit concentratiekamp meer dan 200.000 mensen gevangen gehouden. Minstens 50.000 gevangenen overleefden het niet, waaronder ruim 1400 Nederlanders.
Verbrandingsovens
Het is hier waar deze maandagavond de Nationale Dodenherdenking in Duitsland plaatsvindt. Van het gruwelijke kamp is weinig over, de meeste gebouwen zijn lang geleden al gesloopt. Zo ook ‘Station Z’, het voormalige crematiegebouw, waar deze avond de plechtigheid wordt gehouden. Aan de buitenkant lijkt het een witte doos zonder deksel, binnen zijn echter nog wel restanten van de voormalige verbrandingsovens te vinden.
Na de twee minuten stilte om 20.00 uur vertellen de Nederlandse ambassadeur in Duitsland, een Duitse parlementariër en schrijfster Chaja Polak waarom herdenken zo belangrijk is. De 24 Fontysstudenten van pabo’s in Den Bosch, Tilburg, Eindhoven en Venlo luisteren in stilte tussen nabestaanden van gevangenen, Nederlandse militairen en andere, voornamelijk Nederlandse, toehoorders.
Vooraf zijn ze wel een tikje zenuwachtig, Wieke Kempen, Lisa Maria Gooiker, Ilja Delisse en Ellemijn Verhoeven. Toen docente Anne van Bussel voor aanvang van de studiereis had gevraagd wie zou willen spreken bij deze plechtigheid, hadden zij hun vinger opgestoken. Samen schreven zij een tekst die zij hier nu ook samen presenteren.
Er zijn steeds minder mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt en hun verhalen kunnen vertellen. “Juist daarom ligt de verantwoordelijkheid nu bij ons. Het in leven houden van herinneringen die wij zelf niet hebben meegemaakt”, sprak Ellemijn. En geschiedenis, zo vertelde zij, is geen afgesloten hoofdstuk maar een spiegel. “Juist daarom is het zo belangrijk voor mijn generatie en de generaties die nog komen.”
Het viertal vertelde verder waarom zij zelf herdenken en waarom deze reis, deze ervaring zo belangrijk is om straks in het werkveld, voor de klas in de basisscholen waar zij gaan werken, te kunnen delen. Zie de volledige toespraak in het filmpje.
Vandaag gaan de pabo-studenten opnieuw naar Sachsenhausen, nu voor een rondleiding door het voormalige kamp.
foto boven: Wieke Kempen, Lisa Marie Gooiker, Ellemijn Verhoeven en Ilja Delisse