Dinges

Er is een filmpje uit 1944 waarbij twee driehoekjes en een stipje rondom een rechthoek bewegen. Je weet dat het een paar pixels zijn en toch voel je de emotie. De kleine driehoek is bang, de grote gemeen. Het filmpje laat perfect zien dat bewustzijn niets met techniek te maken heeft, en alles met de kijker.

Het is een vorm van antropomorfisme die mij intrigeert. Het toekennen van menselijke eigenschappen aan dingen. Zeggen dat AI hallucineert, denkt, leert of begrijpt, bijvoorbeeld.

Met carnaval zag ik voor het eerst dat er ook een hybride versie is. Tussen de mensen die verkleed waren als dieren (veel konijnen, een enkele snuifduif en mijn dochter was verkleed als goudvis. Ik adviseerde om haar arm in een mitella te dragen. Uit de kom. Mijn dochter vond dat een typische vadergrap) zag ik ook veel mensen verkleed als dingen. Een matras, schemerlamp (in Eindhoven uiteraard), verkeerskegel of WC-rol.

Het zorgde dat ervoor dat ik me afvroeg of je antropomorfisme ook kunt omdraaien. Kun je ook dingen herkennen in mensen? En dan bedoel ik niet een collega die overduidelijk een zak tabak is of een gehaktbal of flapdrol, nee, genuanceerder. Bijvoorbeeld een lange, magere collega met bovenop een toef haar, die je doet denken aan een zwabber.  

Maar wat is het tegenovergestelde van antropomorfisme? Dat mensen je doen denken aan dingen? Ik kon er geen woord voor vinden. Bestaat het eigenlijk wel? Daarom de vraag:

Ken jij iemand die jou steeds opnieuw aan een ding doet denken?

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.