Eindhoven,
17
mei
2019
|
09:52
Europe/Amsterdam

De Jetsons-denkfout

De makers van ‘The Flintstones’ lanceerden in 1962 een opvolger met de naam ‘The Jetsons’. Een komische tekenfilm over een Amerikaans gezin dat in de toekomst leeft. In 2062.

De wereld van de Jetsons zat vol met allerlei gadgets die we nu echt gebruiken. Een platte TV, een robotstofzuiger, een beeldtelefoon. Maar er waren ook vliegende schotels, intelligente huisrobots en vakanties naar andere planeten. De wereld was écht anders. De Jetsons zelf echter helemaal niet. Die waren helemaal jaren zestig. 1960 welteverstaan! George sneed het vlees op zondag. Jane was de modieuze huisvrouw.

Historicus Michael Bess noemde dit fenomeen de Jetson Fallacy. De Jetson-Denkfout. Sciencefiction waarin alles is veranderd, behalve de mensen. Hier en daar heb je wel een cyborg of een android, maar die zijn de uitzondering, niet de regel. Superonwaarschijnlijk natuurlijk. Immers, spectaculaire ontwikkelingen in biotechnologie, nanotechnologie en genetische manipulatie worden daarmee compleet genegeerd.

Nu denkt u misschien: nou en? Het zijn maar films. Die moeten een breed publiek aanspreken. Klopt, maar we zien dezelfde denkfout vaker als het over de toekomst gaat. We veranderen sommige dingen en de rest laten we intact. Zo slaan we de plank mis. Zeker als we er beleid op maken.

Bijvoorbeeld dit artikel in Trouw waarin een rector van een middelbare school en een docent van Fontys voorspellen dat er in 2050 robots voor de klas zullen staan. Het artikel gaat over leerlingen. En cijfers. Rekenmethodes. Lesstof. Persoonsontwikkeling. Een klas. En ervóór staan. O ja, en een robot.

Klassiek gevalletje van de Jetson–Denkfout. Denk ik.

Rens van der Vorst is technofilosoof, hoofd IT Innovatie bij Fontys en auteur van 'Appen is het Nieuwe Roken' .

Reacties 1 - 3 (3)
Bedankt voor uw bericht.
Caro Lefevre
17
May
2019
Te snel gelezen. Stan is de leerling.
Danny
17
May
2019
Inderdaad zie ik dit veel te vaak gebeuren. Alleen focussen op de nieuwe technologie, en niet op een nieuwe context. Bijvoorbeeld bij zelfrijdende auto's, waar ik vaak met studenten over spreek. Ik ben van mening dat alleen de auto "updaten" nooit tot een daadwerkelijk gewenst resultaat zou leiden. Laten we de hele manier van transport onder de loep nemen en op zijn minst ook nadenken over nieuwe vormen van eigenaarschap (geen eigen auto kopen) en infrastructuur (andere manier van wegen bouwen?)...

Maar The Jetsons waren wel echt leuk! En heb ik vaak als inspiratie gebruikt bij vormgeving van nsci-fi artwork! :)

En Caro: Stan is de leerling die spreekt over zijn docent.
Caro Lefevre
17
May
2019
Van de week een presentatie van Prof Dr Martijn van der Steen (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur) bijgewoond die het "Jetson" voorbeeld ook aanhaalde. De NSOB doet onder andere onderzoek naar de impact van huidige technologie op het te formuleren beleid van de overheid. Hij gaf aan dat het onmogelijk is om alles van tevoren in kaart te brengen en het soms goed is om het maar 'over je heen' te laten komen en vandaar uit te reageren. Mijn indruk is dat een middel als TIT, dankbaar aftrek zal vinden. By the way, dank voor het artikel over het Frits Philips Lyceum. Moeilijk te begrijpen vond ik dat wiskundedocent Stan slechts 17 jaar was, of is Stan een beta-model van robot Wubbo?