De docent als eeuwige student

Als je denkt dat je alles al weet omdat je dit werk al jaren doet, dan zit je op de verkeerde plek.
Zo. Dat is eruit.

Ik voel sterk dat ik het leukste beroep ter wereld heb. Als docent ben je namelijk constant bezig met leren. Met steeds iets nieuws ontdekken, niet omdat het moet, maar omdat je van nature nieuwsgierig bent. Die leerdrang is relevanter dan ooit als docent. Het onderwijs van nu vraagt iets anders van ons dan vroeger. Minder routines. Geen vastgeroeste overtuigingen. Maar flexibiliteit, nieuwsgierigheid en de bereidheid om jezelf opnieuw uit te vinden. Niet alleen omdat de wereld verandert, maar vooral omdat onze studenten veranderen. Elk jaar weer.

Studentbeleving. Een woord dat vaak blijft hangen in beleidsdocumenten en PowerPoints van studiedagen, maar in de praktijk o zo concreet is. Je voelt het in het lokaal. Studenten die worstelen met motivatie. Die zich afvragen of ze wel op de juiste plek zitten. Die sneller afhaken, eerder vastlopen, vaker vragen: “Waarom zou ik dit moeten leren?” En dan helpt het niet om te wijzen naar het curriculum of de studiegids. Dan helpt maar één ding: proberen te begrijpen waar die vraag vandaan komt. Wat eronder zit. Wat zij nodig hebben.

Studenten kijken naar ons als voorbeeld.  En wij helpen ze in onze voorbeeldrol. Niet per sé door pedagogische vaardigheden of meer ‘aandacht voor welbevinden’, dat zegt ze meestal niets. Volgens mij is het iets fundamenteler. Het vraagt vooral de bereidheid om opnieuw te kijken naar de gezamenlijke leerervaring. Niet naar lesstof, dat kunnen we goed en blijven we doen. We moeten óók kijken naar onze studenten en hoe ze leren. Waar ze op vast lopen als lerend individueel. En wat wij daarin kunnen betekenen.

We kunnen beter lesgeven als we willen snappen wat leren inhoudt voor degene tegenover ons. Een heus veranderde interpretatie van studentbeleving ten opzichte van voorheen. De student van nu is namelijk geen kopie van wie wij ooit waren. En dus moeten wij ook geen kopie blijven van wie we altijd al waren. De enige geloofwaardige docent is tegenwoordig ook student. Leergierig, kritisch, onderzoekend. Niet alles al weten, maar alles wíllen blijven ontdekken. Ook vooral juist over wie er tegenover ons zit.

Als ik iets nieuws aan het leren ben herinner ik me weer hoe het is om student te zijn. Zo kan ik beter begrijpen wat mijn studenten ervaren in mijn lessen. Misschien is dat wel deels onze nieuwe definitie van professionaliteit in onze sector: niet voor de klas staan omdat we het allemaal al weten, maar omdat we bereid zijn telkens opnieuw te kijken wat er nodig is. Want is life long learning niet iets waar we allemaal in geloven? Lang leve een eeuwige student zijn!

Tim van Leeuwerden is docent bij International Business van Fontys Economie en Communicatie en zelfverklaard AI-fanaat.