Eindhoven,
28
september
2022
|
13:39
Europe/Amsterdam

'Ageism' komt vaker voor dan je denkt

Leeftijdsdiscriminatie, ofwel ageism. Het komt vaker voor dan mensen denken. Drie deeltijdstudenten van de opleiding Toegepaste Gerontologie deden er met bijzondere onderwerpen onderzoek naar.

Naomi Vissers, Heide-Lise Dings en Astrid Bons zitten in het tweede jaar van hun opleiding als ze van docent Eric Schoenmakers de opdracht krijgen om onderzoek te doen naar ageism. Heide-Lise besluit daarbij de focus te leggen op de zorg. Dat is immers de sector waar ze naast haar studie in werkt. 

Heide-Lise Dings“Ageism gaat over leeftijdsdiscriminatie. Bij jongeren, maar ook bij ouderen. Ik heb me gericht op de ouderen”, vertelt Heide-Lise. “Veel mensen hebben vooroordelen over ouderen. Ze zouden kwetsbaar zijn. Kunnen niks. Willen niks. Dat is waar mijn onderzoek over gaat.”

De interesse van Heide-Lise ging uit naar het uiterlijk van ouderen in een verzorgingstehuis. Specifieker nog: naar hun kleding. “Als ik aan een oudere denk, denk ik aan iemand die bruine kleding draagt, voor het gemak kiest en niet snel een jurk aantrekt. Maar klopt dat beeld wel? Ik merkte al snel dat hier weinig onderzoek naar gedaan is en besloot daar verandering in te brengen.”

De student bezocht een verpleeghuis, ging in gesprek met ouderen en liet hen twee verschillende afbeeldingen zien: een van een senior in ouderwetse kleding, een van een senior in een moderne outfit. “Ouderen blijken meer positieve associaties te hebben bij de ouderen met moderne kleding. Ze zien hen als toegankelijk, rijk, zelfverzekerd en competent. Bij de ouderwetse kleding kwamen er meer negatieve woorden naar boven.” 

Naomi VissersElderspeak
Naomi, medestudent van Heide-Lise, werkt als doktersassistent bij de geriatrie-afdeling van het Amphia Ziekenhuis in Breda. Ouderen zijn haar patiënten en ze merkt dat zij vaak worden aangesproken met een kinderstem. Ook worden er veel verkleinwoordjes gebruikt. Oftewel: er is sprake van ‘elderspeak’. Dat is een versimpelde spraakstijl die jongere volwassenen gebruiken als ze met ouderen praten. 

“Hier heb ik mijn onderzoek op gericht”, vertelt Naomi. “Ik heb mijn collega’s maandenlang geobserveerd om te kijken hoe vaak zij elderspeak toepassen en op welke manier. Uit data die ik heb bijgehouden, blijkt het regelmatig te gebeuren. Ik heb mijn collega’s daarop aangesproken en daar waren ze heel blij mee. Ze hadden zelf niet door dat ze het deden.”

Maar hoe erg is het als ouderen met een kinderstem worden aangesproken? Of als er verkleinwoorden worden gebruikt? Erger dan je denkt, stelt Naomi. “Zodra je elderspeak gebruikt, zie je dat mensen zich afhankelijker gaan gedragen. Als jij zegt dat mevrouw ‘haar jasje maar mee moet nemen omdat het maar een klein stukje wandelen is’, zal je haar gedrag zien veranderen. Ze vindt het niet fijn.” 

Astrid BonsLeeftijdsdiscriminatie op verjaardagskaarten
In tegenstelling tot Heide-Lise en Naomi heeft Astrid geen achtergrond in de zorg. Haar interesses liggen bij communicatie en media, en dat is precies waar zij zich met haar onderzoek op heeft gericht. Ze zocht uit hoe het zit met leeftijdsdiscriminatie op verjaardagskaarten. 

Ageism is volgens Astrid vaak niet duidelijk zichtbaar. In vacatureteksten ontdek je het alleen tussen de regels door. ‘Je komt terecht in een jong en dynamisch team’, staat er dan. “Waarmee je dus eigenlijk direct een wens uitspreekt voor de persoon die gaat solliciteren: die moet jong en dynamisch zijn”, legt Astrid uit. “Bij verjaardagskaarten is het tegenovergestelde het geval. Daar is het juist héél zichtbaar.”  

De student onderzocht hoe vaak er op verjaardagskaarten gebruik wordt gemaakt van stereotypen. Het antwoord: vrij vaak. “Meestal gaat het om clichés waarbij ouder worden wordt geassocieerd met negatieve gevolgen. Dat het tijd wordt om achter de geraniums te gaan zitten bijvoorbeeld. Of dat je midlifecrisis aanbreekt.” 

Het zijn teksten of afbeeldingen die grappig bedoeld zijn, maar die voor sommige ouderen helemaal niet grappig zijn. Astrid: “Ze kunnen gelinkt worden aan twee theorieën: de angst voor het ouder worden en de angst voor de dood. Sommige kaarten zijn ronduit beledigend. Dat is niet oké. Als je veertig wordt en je krijgt een kaart met een afbeelding van hangende borsten… Dat vindt toch niemand leuk?” 

Haar conclusie: leeftijdsdiscriminatie op verjaardagskaarten moet stoppen. “Uit verschillende studies blijkt dat mensen met een negatief zelfbeeld over veroudering korter leven dan mensen met een positief zelfbeeld. Als ageism minder voor zou komen, kunnen we daartegenin gaan.”  [Karen Luiken]

Reacties 1 - 17 (17)
Bedankt voor uw bericht.
Janine de Groot
06
October
2022
Ik lag met coronabesmetting in Radboud umc Nijmegen, toen ik bericht kreeg van overlijden van mijn man thuis, heel plotseling. Ik wilde wel het hele ziekenhuis bij elkaar gillen van verdriet, maar deed dat niet vanwege enorme zelfbeheersing. Eenmaal thuis moest ik direct uitvaart regelen,en kreeg ik vlak daarna bezoek van psychiaters in mijn huis. Ik dacht m.b.t.rouwverwerking, maar zoals later bleek, om mijn cognitieve vermogens te onderzoeken want ik zou wel cognitief incompetent zijn en behandeling behoeven. Toen ik dat doorhad, heb ik die personen (drie!)meteen mijn huis uitgeflikkerd. Mijn man was it-er, deed alles digitaal, apparaten waren versleuteld, ik was digibeet, maar heb enorme inhaalslag gemaakt.Had wel geluk met een wizz-kid als neef. Nu ben ik digitaal uitstekend bezig, Google me suf op allerlei terrein vooral digi- termen, appen, allemaal automatische incasso's, nieuwe zeer aantrekkelijke contracten, huis en tuin vernieuwd, zelf vakmensen ingehuurd, zelf prijsafspraken gemaakt, en kleurige kleding waaronder knalrode trui en blauwe laarsjes, weet precies wat de APK- keuring voor mijn auto ( een Ford Mondeo 2.0) moet betekenen, dus ja, hoezo zielig, eenzaam, oubollig, afhankelijk en truttig met 70 jaar?
Anjo Geluk
06
October
2022
Mooi onderzoek! Wij (ik ben 77) kunnen zelf ook laten zien dat we gewoon meedoen en niet gediend zijn van neerbuigende toontjes en/of vooroordelen. En ... nooit meer 'nog' gebruiken in combinatie met ouderen: kunt u dat nog? Wat wilt u nog? Brrr!
joke.zzp.zorg@gmail.com
06
October
2022
Heelemaal mee eens !!!
Elisabeth
06
October
2022
Wat goed dat onderzoek!
Ik ben 61 en heb dat al meegemaakt, ook doordat ik ziek geweest ben, en er wellicht iets minder stralend uitzag dan men van me gewend was.
Ik ben een trots mens, om vele redenen, en ik vind dat je in eerste instantie op normale manier aangesproken dient te worden. Als dat niet lukt, kun je altijd nog babytalk proberen.
Daarnaast is het ook een kwestie van opvoeding en goede manieren.
Dank voor dit onderzoek!
Toos
05
October
2022
Zeer goed dit artikel/onderzoek.
Persoonlijk word ik er niet goed van als men mijn leeftijd hoort onmiddelijk neerbuigend tegen me beginnen te praten. Ik ben 84 en vind zo'n toontje onuitstaanbaar, alsof je gelijk achterlijk bent!
Monica
06
October
2022
Zo herkenbaar..Mijn moeder wordt over een dag of tien 94 en rijdt nog auto. Soms word in een winkel het woord tot mijn gericht of ze er niet bij is. Bizar. En inderdaad dat toontje, alsof ze kinds is. Nou, mijn mams weet precies wat ze wil en een leeftijd is slechts een getal. Een verjaardagskaart met 94 erop is trouwens niet te koop. Ook zoiets!!
H.Elout
05
October
2022
Nederland is een slecht land voor ouderen. De minachting van jongeren voor ouderen wordt er al met de paplepel ingegeven. Vermoedelijk door de ouders die daar a) niet op letten en b) onvrede bij diezelfde ouders over hun eigen ouders. Het door de onderzoekers bestudeerde “ageism” is in feite pure minachting. Ga eens op reis in Europa en ervaar hoe het ook anders kan in andere landen. En tot slot: de botte ongemanierdheid van veel Nederlanders is ook een factor.
Yvonne
05
October
2022
Top onderzoek! Als ageism aan gepakt wordt kan t zelfs doorwerken dat mensen ouder worden als part of life gaan zien en niet meer eeuwig jong gebotoxt en hip hoeven te blijven. Volgens mij pakken we dan gelijk ook die stress factor weg.
Tamara
05
October
2022
Toen ik startte met mijn opleiding Mmz/Vig in de gehandicaptenzorg zei ik ook verkleinings woorden totdat ik hierop gewezen werd.
Had zelf idd niet door dat ik dit deed.
Nooit meer gedaan!
Katrien
04
October
2022
Mooi dat er eens op de vingers getikt wordt
Als ik mezelf analyseer 61j in goede vorm mag ik zelfs trots zeggen want volgende week loop ik mijn volgende Ultra Run 100km dan kan je niet leven met de jongere generatie die zou zeggen met vb "pas op er is daar een trapje gaat het lukken ?"?? ook al is het goed bedoelt gelukkig gebeurt dit zelden
Hanneke
04
October
2022
Graag zou ik in contact komen met u. Mijn leeftijd is 69. Toch geldt het bovenstaande voor mij. Dit komt door een complicatie bij het dotteren, waardoor mijn hippocampus beschadigd is. Dit is niet eerder voorgekomen bij het UMC Utrecht. Voor ik het wist belandde ik op de afdeling geriatrie. In het eerste gesprek met de geriater, als antwoord op een vraag van mij was de reactie: laat het denken maar aan ons over. Daarop heb ik alle contacten met het UMC Utrecht beëindigd.
Wendy van Lier
04
October
2022
Mooi dat jullie laten zien hoe ageism op uiteenlopende manieren naar voren komt in de samenleving, en waarom het van belang is om aandacht te schenken aan dit thema.
Harry
04
October
2022
Wat mij oovalt is het toenemendegebruik van engelse woorden. Waarom wooeden als "ageism" en "elderspeak" als we het over leeftijdsdiscriminatie en ouderentaal hebben? We leven in Nederland en niet in Engeland of Amerika!
Ruth
05
October
2022
Laten we die ‘ Engelse’ verbastering van sommige woorden in een normaal Nederlands woord omzetten……hallo, we leven in Nederland……
Pam van Bruggen
03
October
2022
Tof om te lezen dat jullie hier aandacht aan besteden Astrid, Heide-Lise en Naomi. En een mooi scala aan diverse thema’s waarop ageing helaas nog van toepassing is, en jullie aan de kaak stellen.
Marianne Bennis-Hurkmans
03
October
2022
Ik ben 77 jaar en best vitaal en bij de tijd en ik erger me altijd aan opmerkingen als:
“Wat goed dat jij dat NOG doet”. Hoezo NOG? Ik begrijp wel dat dat goed bedoeld kan zijn maar waarom zou ik iets niet meer doen of kunnen op mijn leeftijd?
Ruth
05
October
2022
Inderdaad, ik erger me ook aan de reactie van sommigen…..
‘ wat zie je nog goed uit voor je leeftijd (74)… alsof je dan gerimpeld moet uitzien…. Wat uiteraard ook niks mis mee is ?
Paul Pardoel
01
October
2022
Heel goed dat jullie hier aandacht aan schenken. Zelf krijg ik vaak te horen: werk je nu nog steeds bij Fontys ICT? Ik ben vrijwillige studiecoach en vind het nog steeds leuk, al ben ik inmiddels 75 jaar.
Iris van Venrooij
30
September
2022
Wat hebben jullie relevante onderzoeken gedaan, Heide-Lise, Naomi en Astrid! Super!
A. Jochems
28
September
2022
Het klopt. Vaak hebben mensen niet door dat het kwetsend kan zijn voor je medemens. Mooi onderzoek van deze dames
Ans Wilbrink
03
October
2022
Ik ben 78 jaar en doe nu 10 jaar vrijwilligerswerk in het Antonius ziekenhuis zowel bij de Infobalie als op de SEH dat laatste het liefst.