Werkplaats De Slappe Band is podium voor levensverhalen

Tussen oude fietsen en een heleboel gereedschap vertellen de ‘Slappebanders’ hun levensverhaal. Niet op een podium in een zaal maar in en om de Eindhovense fietswerkplaats waar ze de hele week sleutelen. Dit is hoe Fontysstudent Joy Hanraths theater het liefste ziet: puur.

Een levende documentaire, zo zou je de afstudeervoorstelling ‘Slappebanders’ van Joy, student aan de Academie voor Theater, misschien het beste kunnen noemen. Ze wil verhalen vertellen van mensen die niet gehoord worden en die vond ze bij De Slappe Band. Een plek waar mensen met verschillende achtergronden allemaal om een andere reden naartoe komen om samen fietsen te repareren. Voorzichtig begon ze een half jaar geleden de verhalen te verzamelen.

Joy: “Vanaf oktober ben ik eerst met mensen gaan kletsen, gewoon tijdens het sleutelen aan fietsen. Natuurlijk was er eerst wat spanning om aan een theatervoorstelling mee te doen. Maar door veel in de werkplaats te zijn, leerden we elkaar steeds beter kennen en groeide het vertrouwen om samen iets te gaan maken.”

Script
Daardoor hoorde ze veel, maar niet alles haalde de voorstelling. “Het was een zoektocht. Niet alles wat ze mij vertellen, willen ze ook delen met het publiek. Ik kan wel een hele mooie scène bedacht hebben, maar als ze het voor zichzelf willen houden, dan houdt het op.”

Uiteindelijk schreef ze aan de hand van de verhalen van drie ‘Slappebanders’, zoals ze zichzelf noemen, het script en vroeg ze hen de tekst eigen te maken. Een zoektocht die wel even duurde, zeker bij de Oekraïense Jevgeni (61), die in de voorstelling een monoloog in het Nederlands houdt.

“Ik heb Joy mijn geschiedenis verteld en zij heeft het opgeschreven. Ik heb toen AI gebruikt om woorden te verbeteren die ik lastig vind om uit te spreken. Ik heb zelfs aan ChatGPT gevraagd om er een grapje in te verwerken die Brabanders leuk vinden.”

De andere hoofdrolspeler Peter (80), die na zijn pensioen zijn gouden handjes - zoals hij zelf zegt - graag gebruikt in de werkplaats, zette de tekst ook graag naar zijn eigen hand.

“In de tekst die ik van Joy kreeg zat een zin die ik maar niet kon onthouden. Daarom vertel ik die tekst nu in mijn eigen woorden, en dus is hij ook elke avond een beetje anders.”

Geen acteurs
Improviseren hoort erbij als je met niet professionele acteurs werkt, vindt Joy. Ze vond voor haar voorstelling onderdak bij Mies-en-Scène, een theatergezelschap dat zich richt op theater met echte verhalen en echte mensen, en juist geen acteurs.

En dat is precies wat Joy voor ogen had, al is dat wel een uitdaging als je net als Pieter (40) eigenlijk geen ervaring hebt. “De enige keer dat ik in een voorstelling stond was bij de lagere schoolmusical. Toen was ik de tuinman die op een trapje met een gieter voor regen zorgde. Maar wat we nu doen is eigenlijk geen acteren hè, het is meer vertellen. Het is gewoon echt ons verhaal, er is niks nep.”

Behalve dat Joy deze levensverhalen nu een podium geeft, wil ze met de voorstelling ook de Slappe Band in het zonnetje zetten. Een plek waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, een term die ze zelf in de voorstelling behoorlijk op de hak nemen, zichzelf kunnen zijn. Ook Pieter voelt zich er erg thuis.

“Ik heb wel gewerkt, maar dat ging steeds mis. Ik kan niet zoveel stress hebben. Hier is een hele ongedwongen sfeer en er zijn niet zoveel regels. Er ligt ook helemaal geen druk op, we kunnen de hele dag pauzeren als we dat willen.”

Waarde
Joy: “De voorstelling gaat over het omarmen van imperfecties. De Slappe Band is een plek waar ruimte is voor alle imperfecties. Voor alle mensen. Er gewoon zijn is al goed genoeg. Met een niet perfecte fiets kun je prima vooruit. Voor mijn gevoel heb ik met deze voorstelling de waarde van deze plek en de mensen die er komen nog belangrijker gemaakt.”

Dat is zeker hoe Jevgeni het heeft ervaren, vertelt hij na afloop van de eerste voorstelling. “In het gewone leven heeft niemand echt tijd om naar mij luisteren. Terwijl ik er wel  behoefte aan heb dat iemand mij hoort. Vanavond zijn er zoveel mensen gekomen en die  hebben zelfs betaald om naar mij te luisteren.”

De twee nog geplande voorstellingen woensdagavond en donderdagavond zijn allemaal uitverkocht. Daarna houdt het project op, al zal Joy de mensen bij de Slappe Band nooit echt uit het oog verliezen. “Ik denk dat ik altijd wel op de een of andere manier verbonden blijf aan deze fantastische plek. En ze zien me voorlopig sowieso nog wel even, want ik heb nog steeds een fiets die ik af moet maken.”