Welke banen zijn AI-proof?
De vraag welke beroepen toekomstbestendig zijn, duikt regelmatig op tijdens mijn gesprekken over AI. Of ik nu voor een klas met 5 HAVO- of 6 VWO-leerlingen sta of bij bedrijven zoals ING en Mexx: iedereen lijkt erover na te denken. Dit is ook niet nieuw. Al decennia speculeren we over beroepen die wel of niet zouden verdwijnen door technologische innovaties – eerst met de computer, daarna met het internet, en nu met AI en robotisering.
Mijn vrouw kijkt bijvoorbeeld al jaren uit naar een robot die thuis de was doet en strijkt. Laatst zag ik een video van een robot die heel netjes was kan vouwen; wie weet komt die robot er toch nog. Mijn oudste zoon zou daar niet zo blij mee zijn – hij vreest rampzalige scenario’s (te veel films gezien) waarin robots bewustzijn ontwikkelen.
Maar goed, terug naar de beroepen. Met de opkomst van generatieve AI lijkt het erop dat een aantal beroepen, of misschien zelfs alle beroepen, waarbij het geschreven woord of cijfers een rol spelen onder druk staat. In mijn familie zijn er tolken en vertalers, en zij hebben nu al moeite om opdrachten te vinden. Waar ze vroeger 25 cent per woord ontvingen, is dat nu gedaald naar 3 tot 5 cent. Als ze al werk kunnen vinden.
Recente onderzoeksresultaten laten zien dat generatieve AI direct impact heeft op de werkgelegenheid in dit soort ‘automatiseringsgevoelige’ sectoren. Het aantal opdrachten voor online freelancers die betrokken zijn bij schrijf- en programmeertaken daalde met maar liefst 30% na de introductie van ChatGPT, terwijl grafische ontwerpers een daling van 17% zagen na de komst van beeldgenererende AI-tools zoals DALL-E en Midjourney
Vaak worden de volgende beroepen genoemd: marketeers, content creators, copywriters, journalisten, boekhouders, notulisten, beleidsmedewerkers, communicatiespecialisten, HR-medewerkers zoals degenen die profielschetsen en vacatures opstellen, schrijftolken, etc. Verder zien we dat designers (logo’s, kaarten, uitnodigingen, reclamecampagnes), muziekcomponisten (voor bijvoorbeeld radiocommercials), stemacteurs en auteurs worden beïnvloed. Platformen zoals Bol.com en Amazon staan vol met boeken die door AI zijn geschreven, vaak met veel fouten.
Zelfs traditionele ambachten, zoals metselaars, zien de invloed van technologie. Door de komst van metselrobots kan één metselaar het werk doen van tien anderen. Ook in de landbouw worden AI en robots gebruikt, bijvoorbeeld bij het telen van appels.
Het wordt complexer wanneer we praten over beroepen waarbij men normaal gesproken een mens verwacht. Zo zijn er jongeren die al met een AI-psycholoog praten, wat mogelijke risico’s met zich meebrengt. Dit toont echter wel aan dat er een behoefte bestaat, gezien de lange wachtlijsten voor behandelingen. Een huisarts vertelde me onlangs dat er mogelijk binnenkort geen radiologen meer nodig zijn, omdat AI tumoren zeer nauwkeurig kan herkennen.
Hoewel AI steeds meer taken kan overnemen, betekent dit niet dat alle banen verdwijnen. AI kan juist dienen als aanvulling op menselijke vaardigheden en opent de deur voor beroepen die we ons nu nog niet kunnen voorstellen. AI kan tevens zorgen voor verbeteringen in diverse processen.
En dan zijn er ook beroepen waarvan het minder waarschijnlijk is dat ze snel door AI zullen worden overgenomen. Dit zijn vaak beroepen die vragen om complexe handvaardigheden, persoonlijk contact, of specialistische kennis en creativiteit die moeilijk door technologie te repliceren zijn. Voorbeelden van zulke beroepen zijn loodgieter, verpleegkundige, elektricien, timmerman, fysiotherapeut, cybersecurity specialist, etc.
In het onderwijs moeten we kritisch kijken naar de toekomstbestendigheid van opleidingen. Bieden we nog wel de juiste vaardigheden aan? Hebben studenten na hun opleiding nog een kans op werk? En wanneer gaan we nu echt focussen op soft skills in plaats van harde skills? Een opleiding zoals Media Design, waarin studenten leren om te designen voor de front-end, zouden mogelijk korter kunnen, met meer nadruk op menselijke interactie. In plaats van een vierjarige opleiding kan het wellicht in één jaar, gefocust op user experience.
Dit roept belangrijke vragen op voor het onderwijs en de toekomst van deze beroepen: zijn de huidige opleidingen nog nodig en bieden ze studenten na afloop perspectief op werk?
Erdinç Saçan geeft les aan Fontys Hogeschool ICT en is enthousiast over heel veel dingen, waaronder AI, maar ook hackathons en uitlegvideo's op YouTube. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.