Weer een boek van Van der Vorst: 'Het was een eruptie'

Het is echt niet zo dat hij maar een dag in de week werkt bij Fontys. Maar je zou het haast gaan denken, gezien de hoge productie van Rens van der Vorst. Deze week kwam namelijk alweer zijn vijfde boek uit: Don't mention the VAR. Daarin combineert hij zijn twee grote voorliefdes, technologie en voetbal.

Van Digitale Gremlins gingen er meer dan tienduizend over de toonbank. Maar zijn nieuwste boek, zo vermoedt de schrijver zelf, gaat dat overtreffen. “Dit wordt een bestseller. Ik voel het gewoon.” 

Elke dag aan de slag voor Fontys. Elke week een column voor Bron. Elke maand minstens een paar presentaties en lezingen. Waar haalt de docent ICT en zelfbenoemd technofilosoof de tijd en energie vandaan om dan ook nog eens vrijwel jaarlijks een nieuw boek te schrijven? “Het denkwerk doe je overdag. Het schrijven is gewoon een beetje doorakkeren. Plus: in het onderwijs heb je best wel veel vrije dagen.” 

En, zo stelt hij ook, het gaat hem gemakkelijk af. Dat heeft ook te maken met zijn fascinatie voor alles wat met technologie te maken heeft. “Daarbij word ik gevoed door de studenten en de collega's bij Fontys. Wat ik daar oppik, gebruik ik dus vervolgens puur voor eigen gewin”, grijnst hij. En ja, beaamt hij, dat kost veel tijd. “Maar ‘kost’ is het verkeerde woord. Ik vind het gewoon heel leuk om te doen.”

Voetbal
Van der Vorst is een fervent NAC-supporter. En beleefde daardoor ook meer plezier aan het schrijven van zijn nieuwste boek dan aan de voorgaande publicaties. “Het was een groot feest, een soort eruptie.” Dit keer gebruikte hij ook niet alleen Fontys als bron, maar ook de gesprekken op de tribunes, in het café en elders over de invloed van de VAR op het voetbal. 

“Maar het is geen kroegpraat, hè. Ik heb stapels onderzoeken en opiniestukken doorgelezen. En heb daardoor tijdens het schrijven van dit boek ook zelf veel geleerd. Overigens was het eigenlijk mijn bedoeling om een essay te schrijven. Maar de 15.000 woorden werden het dubbele." [Tekst gaat verder onder de foto]

Want er valt genoeg te zeggen over de Video Assistant Referee ofwel de VAR. Geen voetballiefhebber die er geen mening over heeft. Vrijwel geen wedstrijd die er niet door beïnvloed wordt, al is het maar omdat supporters tegenwoordig soms minutenlang moeten wachten om te kunnen juichen voor een doelpunt.

Dat laatste irriteert Van der Vorst ook. Al betwist hij niet dat de VAR werkt. “Je kunt je altijd afvragen of het wel klopt natuurlijk. Maar het aantal goede beslissingen bij wedstrijden is van 92 naar 98 procent gegaan. Het punt is dat voetbal een sport is voor de toeschouwers. Het perfecte nastreven is daarom een doodlopende weg. Mensen die zeggen dat sport eerlijk moet zijn, die snappen het niet.”

Regels en bedoeling
Don’t mention the VAR, met als ondertitel de Cruijff-oneliner ‘je gaat het pas zien als je het doorhebt’, is niet alleen een verhaal over voetbal of voor voetballiefhebbers. Van der Vorst benadrukt dat het ook een verhaal is over de technologie in ons leven.

“Kijk, iedereen die wel eens een declaratie heeft ingediend of gewoon in het onderwijs werkt, weet dat ‘volgens de regels’ en ‘de bedoeling’ twee heel andere dingen zijn. Iets kan prima volgens de regels zijn maar helemaal niet de bedoeling.”

“En technologie schaart zich altijd achter de regels. Waardoor de bedoeling uit zicht verdwijnt. Dat gebeurt in voetbal, maar zeker ook in het onderwijs, de zorg en op veel andere plekken in onze maatschappij. AI versterkt dat.”

“Je kent vast iemand die ver van de werkvloer achter een scherm, ondersteund door technologie erop toeziet dat de regels worden nageleefd. De VAR is overal. En een VAR met AI zorgt ervoor dat het technologische verhaal alleen maar dominanter wordt. Dus als we begrijpen hoe we de VAR kunnen verbeteren, dan geeft dat hoop voor veel andere plekken in onze maatschappij.”

Mensenwerk
Is er een kans dat de scheidsrechter ooit volledig verdwijnt en wordt overgenomen door technologie? Nee, stelt Van der Vorst resoluut. “Er is namelijk geen consensus over wat goed en wat fout is bij beslissingen op het veld. En dus kan AI dat ook nooit leren. Je zult dus altijd mensen nodig hebben. In dit geval scheidsrechters.”

“En daar zit het probleem. Technologie zou zo ingezet moeten worden dat de mensen op de werkvloer ondersteund worden. Nu gebeurt vaak het omgekeerd.”

Raad
Of er nog een zesde boek komt, weet hij niet. Maar de ICT-docent denkt wel dat zijn werk en zijn schrijvende en lezingen houdende bestaan in elkaar vervlecht zijn. “Ik vind het ook een rol bij Fontys om te vervullen. Ik krijg zoveel berichtjes en telefoontjes van studenten die mij om raad vragen over technologische dingen, al dan niet doorgestuurd door collega's van elders binnen Fontys. Dat is mooi toch?”