Vrouwelijke leiders uitgeput bij nastreven masculien ideaal
Steeds meer vrouwen bereiken de top, maar tegen welke prijs? In haar onderzoek ‘De paradox van vrouwelijk succes’ benadrukt Fontysdocent Rosalie Reichardt-Mulder dat harder werken niet per se loont. In veel gevallen kost het juist meer energie dan nodig.
Reichardt-Mulder doet onderzoek naar leiderschap en adviseert mensen in leidinggevende functies, onder wie veel vrouwen. Steeds vaker hoorde ze tijdens interviews met deze vrouwen dat ze uitgeput raakten doordat zij een masculien leiderschapsideaal nastreefden. Daar wilde ze graag in duiken, maar ze had zo haar twijfels.
“Ik dacht eerst: is dat niet een beetje ouderwets of achterhaald?”, vertelt ze. Maar tijdens haar onderzoek kwam ze erachter dat dit probleem juist nu erg relevant is. “Het is niet alleen maar een issue van onze maatschappij, maar het zit ook in ons als vrouwen. Je gaat eigenschappen gebruiken die misschien niet bij jou passen en dan raak je uitgeput.”
‘Mannelijke’ sectoren
Uit haar onderzoek blijkt dat dit vooral voorkomt bij door mannen gedomineerde sectoren. “Denk aan techniek, logistiek, ICT. Daar heersen de masculiene normen en samenwerkingsverbanden die gepaard gaan met eigenschappen die traditioneel met mannelijkheid worden geassocieerd, zoals assertiviteit en dominantie.”
Het speelt het meeste in deze vakgebieden, maar eigenlijk geldt het voor vrijwel alle beroepsgroepen. “Eigenlijk ben je jezelf in een soort hokje aan het wringen van die masculiene leider, terwijl je je eigen kracht als vrouw onderbenut laat.”
Bepaald beeld
Als docentonderzoeker bij Fontys Technology maakt Reichardt-Mulder geen onderscheid tussen mannen en vrouwen in het werkveld. Toch is te merken dat vrouwen zich anders opstellen als ze in een leidinggevende positie komen. “We hebben als vrouwen een bepaald beeld van leiderschap dat meer past bij masculiene eigenschappen.” Echter zijn er volgens haar meerdere effectieve leiderschapsstijlen, maar worden deze nog onvoldoende ingezet.
Een voorbeeld van zo’n alternatieve vorm van leiding geven is de Empowering Leadership Style (ELS). Hierbij geef je mensen meer eigen verantwoordelijkheid en richt je je meer op het proces in plaats van alleen op het resultaat. Je geeft de ander de mogelijkheid om iets te creëren met de vaardigheden die ze hebben. Deze en vergelijkbare methoden zijn effectief, maar worden - zoals gezegd – nog niet vaak toegepast.
Waarom dat zo is, komt van verschillende kanten. “Dan heb je het ‘zo hebben we het altijd gedaan’ principe,” legt Reichardt-Mulder uit. “Het vereist ook andere competenties. Het is heel anders als je gaat sturen op resultaten en niet op het proces. Dat moet je ook leren. Het vereist dat je zaken durft los te laten én dat je jezelf als leider durft aan te kijken.”
Andere rechten
Toch is het niet zo gek dat dit probleem anno 2026 nog steeds speelt. “Je ziet dat van origine leiders mannelijk waren. Pas vanaf 1956 hebben vrouwen volwassen rechten. Als ze een bankrekening wilden openen, moesten ze toestemming hebben. Als vrouwen trouwden of kinderen kregen, werden ze automatisch ontslagen. Dit is allemaal nog niet zo lang geleden, dus het is helemaal niet zo gek dat je bij een leider aan een man denkt.”
De drang om harder te werken is ook iets wat we meenemen uit de geschiedenis. “We zijn geneigd om onszelf nog niet als gelijk te beschouwen. Toen ik voor mijn onderzoek naar leiderschap sprak met diverse vrouwen op hoge posities, vertelden ze me keer op keer hoe zij geneigd waren om heel erg te laten zien dat ze het kondenen niet wilden laten zien dat ze het pittig vonden.”
Dit met de angst om als minder sterke leider gezien te worden. “Er wordt met twee maten gemeten; door onszelf en door mensen om ons heen.”