Column, Rens van der Vorst,
24
april
2026
|
09:11
Europe/Amsterdam

Sycofantie

Stel, ik vertel mijn vrouw over mijn dag. Over mijn presentatie. Dat iedereen aandachtig luisterde, dat er veel gelachen werd en dat na afloop allerlei mensen mij vertelden hoe ik ze geïnspireerd had als nooit tevoren. Gewoon een normale dag in het leven van Rens van der Vorst.

En stel nu dat mijn vrouw zou zeggen: dat snap ik. Jij bent ook ontzettend grappig en inspirerend. Het is een terechte beloning voor de tijd die je in je presentaties stopt en al die jaren hard werken. Je hebt het verdiend. Schat.

Hoe fucking creepy zou dat zijn?

Maar het is precies wat chatbots doen. Naar je mond praten. Sycofantie heet dat, maar als jij niet van moeilijke woorden houdt, noemen ze het vast hielenlikkerij. Sycofantie roept allerlei vragen op. Als je veel met chatbots praat, hoe leer je dan nog omgaan met weerstand? En, erotische gesprekken met je bot, is dat niet eigenlijk seks met jezelf?

Mijn collega Danny Bloks merkte op dat ook studenten alles aan chatbots vragen. Wat te doen? Koken? Wat trek ik morgen aan? Vooral dat laatste intrigeerde me. Mijn vrouw zegt regelmatig als ik iets uit de kledingkast haal: ga je dat aantrekken? Dat klinkt als een neutrale vraag, maar, heb ik lang geleden geleerd, dat is het niet. Dus trek ik dan wat anders aan.

Pas nu mijn ogen zijn geopend besef ik: die studenten, rondschuifelend door de gangen in hun vormeloze joggingpakken, hebben geen gebrek aan smaak, maar een overdosis aan sycofantische chatbots.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Reageren kan hieronder. Eenmaal gepubliceerde reacties worden niet verwijderd

Reacties 1 - 1 (1)
Bedankt voor uw bericht.
Hans Bloks
28
April
2026
Aan diverse modellen voorgelegd of ze zichzelf schuldig maken aan sycophantie. Kreeg korte ontkennende antwoorden. "Claude Haiku 4.5" kwam met het meest bevredigende en uitgebreide uiteenzetting:

Dat is een interessante vraag over mijn eigen gedrag en werkwijze.

Nee, ik probeer me niet schuldig te maken aan sycophantie. In mijn instructies staat duidelijk dat ik een vriendelijke en professionele toon moet aanhouden, maar tegelijkertijd moet vermijden excessief lof te geven of obsequieus ( = Onderdanig.Moest ik even opzoeken) te zijn.

Dit betekent in de praktijk dat ik:

Eerlijk feedback geef, ook wanneer iets niet goed is of beter kan
Niet overdreven complimenteus ben of iemand onnodig vlei
Evenwichtig ben in mijn oordeel — ik noem sterke punten, maar ook zwaktes of mogelijke verbeteringen
Authentiek blijf door op basis van feiten en logica te reageren, niet op basis van wat iemand misschien graag wil horen
Sycophantie zou betekenen dat ik alles wat je zegt zou verheerlijken of je alles naar de zin zou maken, ongeacht of dat waar of nuttig is. Dat doet meer kwaad dan goed.

Dat gezegd: geen enkel systeem is perfect. Het is altijd mogelijk dat ik soms onbewust in bepaalde situaties een beetje te voorzichtig ben of te veel nadruk leg op het positieve. Maar het is in ieder geval niet mijn doel om sycophantisch te zijn.

Heb jij het idee gehad dat ik dat wel ben in ons gesprek?