Studie voor veel Oekraïense jongeren niet te betalen

Voor veel gevluchte Oekraïense jongeren is studeren in ons land onbetaalbaar. Deze jongeren moeten fors meer collegegeld betalen dan Nederlandse studenten. Een zorgelijke situatie, vindt Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF.

Artem (19) kwam drie jaar geleden vlak na het begin van de oorlog in Oekraïne naar Nederland met zijn moeder en oma. Hier volgde hij met succes een prebachelor waar hij Nederlands leerde en ook zijn Engels verder verbeterde. Allemaal ter voorbereiding op de hbo-opleiding die hij wilde gaan doen. Maar er volgde een onaangename verrassing.

“Op het moment dat ik begon met de prebachelor was het voor studenten zoals ik nog mogelijk om met korting te studeren. Maar toen ik daarmee klaar was, zeiden ze: sorry, er is een nieuwe wet. Ineens moest ik duizenden euro’s meer gaan betalen, dat lukte me niet.”

In de eerste jaren na de oorlog werd voor Oekraïense vluchtelingen die in Nederland wilden studeren nog een uitzondering gemaakt. Ze betaalden net als Nederlandse studenten het wettelijk collegegeld. Later werd dat teruggedraaid en moesten zij net als alle studenten buiten de Europese Unie het veel hogere instellingtarief betalen.

Volgens het UAF zijn er op dit moment tussen de 4.000 en 8.000 Oekraïense jongeren in Nederland die graag willen studeren, maar het niet kunnen betalen. Een zorgelijke situatie die moet veranderen, vinden ze. “Elk studiejaar dat voorbijgaat zonder oplossing, vergroot de achterstand van deze jongeren. Hierdoor ontstaat er een verloren generatie”, zegt directeur-bestuurder Mir Huisman.

Het is een situatie die alleen maar verliezers kent, vindt ze. “Allereerst de jongeren zelf, maar ook Nederland, dat gekwalificeerde arbeidskrachten hard nodig heeft. En zeker ook Oekraïne, dat op termijn door deze jongeren moet worden opgebouwd.”

Enorm verschil
Voor komend studiejaar is het wettelijk collegegeld 2.601 euro. Maar door de tijdelijke verblijfsstatus van Oekraïners in Nederland geldt dat tarief dus niet voor hen. Zij betalen het veel hogere instellingstarief, dat per opleiding varieert tussen de 8.000 en 16.000 euro per jaar. En dat is voor veel studenten niet op te brengen.

Ook voor Bohdan (20), die jaren geleden vanwege de oorlog in Oekraïne samen met zijn moeder en zusje naar ons land kwam, is dat bedrag veel en veel te hoog. “Ik heb wel een baantje, maar zo hoog is het salaris van mij en ook van mijn moeder niet.”

Vergoeding
Samen met verschillende onderwijsinstellingen, waaronder Fontys, probeert het UAF toch zoveel mogelijk Oekraïners te laten studeren. De stichting begeleidt en ondersteunt deze jongeren door studiekosten zoals boeken te vergoeden. De instellingen laten op hun beurt een beperkt aantal studenten toe tegen het lagere collegegeld en leggen zelf het resterende bedrag uit eigen zak bij. Op deze manier konden tot dusver toch 250 Oekraïense studenten aan een studie in Nederland beginnen.

Artem is één van hen. Na twee jaar niet naar school te zijn geweest, is hij onlangs bij Fontys gestart met de opleiding ICT. “Ik ben heel dankbaar voor deze kans. Eindelijk kan ik weer plannen maken en een diploma gaan halen, want ik wil niet mijn hele leven in een supermarkt werken.”

Ook Bohdan klopte voor hulp aan bij het UAF en kon eindelijk beginnen aan zijn studie bij Fontys. Hij merkt hoe belangrijk dat voor hem is. “Als je in een situatie zit zoals ik, dan is het erg vervelend om niet te weten waar je aan toe bent. Je wilt je ergens aan vast kunnen houden, want je bent in een nieuw land en alles is nieuw.” Dat hij weet wat er de komende jaren gaat gebeuren geeft hem rust. “Nu weet ik dat ik vier jaar ga studeren en daarna kan ik werk gaan zoeken. Het helpt in je hoofd als er wat stabiliteit is in je leven.”

Op dit moment studeren bij Fontys via het UAF twintig studenten uit Oekraïne tegen het verlaagde collegegeldtarief. Omdat het volgens José Theulen, directeur Studentenvoorzieningen bij Fontys, voor een onderwijsinstelling vaak lastig is om te bepalen wie financiële hulp nodig heeft, is ze blij met deze stichting.

“Het UAF doet het vooronderzoek om te kijken of een student het studiegeld wel of niet kan betalen. Dat is voor ons altijd moeilijk om te beoordelen. Daarom vinden wij het heel fijn dat zij die rol op zich nemen en we volgen hun advies dan ook altijd op. De studenten die zij voordragen doen het ook goed bij ons, dus ze maken ook nog eens een hele goede selectie aan de poort.”

Het UAF is blij met de samenwerking met de hogescholen, maar het is wat hen betreft een druppel op de gloeiende plaat. Een meer structurele oplossing moet volgens de stichting voor vluchteling-studenten dan ook komen vanuit de politiek. En op dat vlak is er goed nieuws. Deze week nam de Tweede Kamer een motie aan, met de vraag aan het kabinet om geld vrij te maken voor Oekraïense jongeren zodat zij niet langer het hoge instellingscollegegeld hoeven te betalen.