Opvoeddruk groeit: ‘Goed genoeg is echt goed genoeg’

Ouders voelen steeds meer druk om perfect te presteren. Volgens Hélène Leenders, associate lector bij het lectoraat Samenlevingspedagogiek van Fontys Pedagogiek, ligt de oorzaak niet alleen bij ouders, maar ook bij de samenleving. “Opvoeden is iets dat je samen doet.”

Dat ouders steeds meer opvoeddruk voelen blijkt uit het onlangs verschenen rapport De Staat van Gezinnen, met als ondertitel Het falen van een ogenschijnlijk perfect systeem. ‘We hebben hulp nodig.’. Het opent ermee: de tijd is op, en wat geconstateerd wordt is alarmerend. Ook Hélène Leenders ziet dat de norm van goed ouderschap veel zwaarder en uitgebreider is geworden. “Vooral jonge ouders, en met name hoogopgeleide moeders, stellen steeds hogere eisen aan zichzelf.”

Er aantrekkelijk uitzien als moeder, een goede baan hebben, sociaal actief blijven, een goede partner zijn én ondertussen perfecte kinderen opvoeden. Het zijn zaken die, mede door social media, allemaal spelen. “Ouders worden dagelijks geconfronteerd met beelden van zogenaamd perfecte gezinnen, want iedereen deelt vooral de perfecte plaatjes. Daardoor ontstaat het idee dat dat normaal is en je dat zelf ook na moet streven.”

Moeders lijken daardoor meer stress en prestatiedruk te ervaren. “Omdat moeders nog steeds het grootse deel van de zorgtaken op zich nemen én, meer dan vaders, aangesproken worden op het gedrag en het welzijn van hun kind.”

Van ondersteuning naar streven
We leven in een tijd van social media waarin vaders vaak complimenten krijgen als ze betrokken zijn bij de opvoeding, terwijl dat bij moeders eerder kritiek is. Een tijd waarin informele vormen van steun - die een tiental jaar geleden nog vanzelfsprekend waren - zijn verdwenen. “Als kinderen vroeger op straat speelden keken de buren mee. Ook sparde je met andere ouders over dingen die er thuis speelden. Dat soort opvoedondersteuning is niet meer vanzelfsprekend.”

Dat heeft volgens Leenders niet alleen te maken met de individualisering van de samenleving, maar ook met ontwikkelingen op andere vlakken. “We zijn steeds prestatiegerichter geworden en willen dat ons kind zich goed ontwikkelt. Er mag geen smetje op zitten. En als we alles willen meten en diagnosticeren, krijg je als ouder al snel het idee dat er potentieel iets mis is met je kind.”

‘Gewoon opvoeden’
Fontys Pedagogiek probeert haar studenten daarom ook een andere blik mee te geven. “Waar ouders vaak bang zijn om fouten te maken, mag opvoeden juist vallen en opstaan zijn. Imperfectie hoort er nu eenmaal bij, dus wordt vanuit onze studenten niet alleen gekeken naar potentiële problemen, maar ook naar verschillen in ontwikkeling die geen bijsturing behoeven.”

Dat wil echter niet zeggen dat problemen genegeerd worden, legt Leenders uit. “Als er echt hulp nodig is, moet die er zijn. Maar niet alles hoeft meteen opgelost of gelabeld te worden. Soms heeft een kind gewoon wat meer tijd nodig.”

Ervaringen delen en geruststellen
Er ligt volgens de associate lector ook een taak voor professionals op scholen, in de wijk en de kinderopvang. “Organiseer laagdrempelige ontmoetingsplekken waar ouders elkaar kunnen ontmoeten. Dat helpt enorm, want zo kunnen ze ervaringen uitwisselen en elkaar steunen. Praten over de chaos van het ouderschap doet je beseffen dat je niet de enige bent.”

Want, zo besluit Leenders: opvoeden doe je niet alleen. Opvoeden is samenwerken en daarbij is het goed om ouders een hart onder de riem te steken. “We moeten ouders van nu geruststellen. Het is meestal goed genoeg wat ze doen, en goed genoeg is prima.”