Onderwijs in 2075: "Dan zijn er geen scholen meer"

Stel je voor: het onderwijs over vijftig jaar. Worden de klaslokalen dan overspoeld met robots, kwantumcomputers en andere technologische ontwikkelingen, of zijn er tegen die tijd helemaal geen klaslokalen meer? Student Sander Perquin schrijft er een boek over.

Menig filmliefhebber zal Back to the Future kennen, een film waarin de 17-jarige Marty dertig jaar in de tijd reist en er allerlei voorspellingen worden gedaan van hoe de wereld er drie decennia later uit zal zien. Het is die film die Sander, eerstejaarsstudent Leraar Omgangskunde, aan het denken zette. Want wat gaat de toekomst met het onderwijs doen? En specifieker nog: hoe ziet het onderwijs er in 2075 uit? Hij besloot er een boek over te schrijven.

De 25-jarige Sander is dit jaar begonnen met het project en hoopt het boek ook dit jaar nog uit te kunnen brengen. Het is niet het eerste boek waar hij aan werkt; in de afgelopen jaren, terwijl hij meerdere studies begon en weer stopte, schreef hij verschillende boeken. Eentje over twee politieagenten die met een tijdmachine naar het verleden reizen en eentje over de Eindhovense stadsprediker Arnol Kox.

Dit keer gooit hij het over een andere boeg. “Ik vraag me serieus af wat over tientallen jaren de rol van de leerkracht en die van de student in het onderwijs is. Wat moet een student over vijftig jaar nog kunnen? Welke invloed gaan zowel gebeurtenissen als uitvindingen en ontdekkingen hebben op het onderwijs?”

Tijdlijn
De student schrijft het boek aan de hand van een zelf samengestelde tijdlijn. Die begint bij 2025, het onderwijs anno nu, en loopt tot en met 2075. “Ik begin met het debat over AI op scholen, dat nu al gevoerd wordt. In hoeverre gaat AI ingezet worden in het onderwijs en welke gevolgen heeft dat? Vervolgens denk ik dat er in 2030 een ander gesprek gaat plaatsvinden, dat gaat over de betekenis van scholen.”

Daarna komt er, volgens Sanders voorspellingen, rond het jaar 2040 een technologische regressie, veroorzaakt door bijvoorbeeld een cyberoorlog of zonnestorm. “Met als gevolg dat de complete technologie plat komt te liggen. Ik denk dat we daardoor gaan nadenken over hoe we minder afhankelijk kunnen worden van technologie. Misschien komen de postbussen weer terug op straat, krijgt elk klaslokaal weer een ouderwets whiteboard of gaan we opnieuw gebruikmaken van fysieke winkels in de winkelstraat.”

Hij heeft het ook over uitgeprinte roosters, schoolmededelingen via papieren documenten en het terugkeren van de fysieke schoolbibliotheek. Een paar stapjes terug dus, zoals we het tot een paar jaar geleden eigenlijk altijd hebben gedaan. “De digitale wereld wordt meer gecombineerd met de fysieke wereld. Want als het onlinenetwerk compleet uitvalt, wat hebben we dan nog? Helemaal niks.”

Robots
Door naar 2050, het jaar waarin volgens Sander de robots hun opmars maken. “Ik denk dat we tegen die tijd allemaal een robot thuis hebben, en hoogstwaarschijnlijk ook op scholen. Waarschijnlijk zullen die robots in eerste instantie de facilitaire taken vervangen, zoals schoonmaken en het water geven van planten. Maar later, als we humanoïde robots met meer emoties krijgen, worden ze mogelijk ook ingezet als hulpje van de leraren voor de klas.”

Gaan we weer tien jaar verder in de tijd, dan bestaat er volgens Sander een kans dat we helemaal niet meer hoeven werken, omdat robots al onze taken hebben overgenomen. We gaan dan alleen nog naar school ‘omdat we het leuk vinden om te leren’. Werken doen we dan puur uit tijdsbesteding. “Ik denk dat de zin van het leven gaat veranderen. Nu draait alles om presteren, groeien en geld verdienen. Maar ik denk dat het over enkele tientallen jaren veel meer draait om het menselijke aspect. Niet langer het opdoen van kennis staat centraal, maar het vriendelijk voor elkaar zijn, respectvol en beleefd zijn naar elkaar.”

Leerhubs
Robots vormen het werkveld en mensen mengen zich daarin. Dat is het beeld dat Sander van 2060 heeft, en dat in 2070 alleen nog maar versterkt zal zijn. En als we naar specifiek het onderwijs kijken? “Over vijftig jaar bestaan er – denk ik – geen scholen meer zoals we die nu kennen. Ik denk eerder dat we sociaal-culturele leerhubs krijgen, waar je in een soort gemeenschapszin samen kunt komen.” 

Mensen gaan dan niet langer vijf dagen per week naar school en ze leren in hun eigen tempo. Diploma’s zoals we die nu kennen, zijn er niet meer. “Als je tien jaar over je opleiding wilt doen, dan doe je dat. Je leert omdat je het leuk vindt, niet omdat het van je verwacht wordt.”