Klimaatcrisis niet verdwenen, urgentie onder studenten wel
Massale klimaatmarsen, scholierenstakingen en protestacties: jarenlang stond klimaatverandering hoog op de agenda van jongeren. Inmiddels lijkt die urgentie afgenomen. Woningnood, financiële onzekerheid en onrust in de wereld eisen steeds vaker de aandacht op, ook bij Fontysstudenten.
Europa moet klimaatverandering gaan behandelen als een internationale noodsituatie voor de volksgezondheid, waarschuwde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) eerder deze week. Volgens een speciale commissie vormt de klimaatcrisis een ‘catastrofale bedreiging’ voor gezondheid, veiligheid en sociale stabiliteit.
Tegelijkertijd signaleert onderzoeksbureau Ipsos een groeiende klimaatmoeheid, vooral onder jongeren. Zij erkennen de ernst van de klimaatcrisis, maar ervaren het probleem vaak als abstract en voelen zich machteloos tegenover grotere, dagelijkse zorgen als woningnood, inflatie en (wereldwijde) maatschappelijke onrust.
Een paar jaar geleden was dat nog anders. Wie herinnert zich niet de massale klimaatmarsen, scholierenstakingen en protestacties? Waar klimaatverandering toen voor veel jongeren hét maatschappelijke thema van hun generatie leek, lijkt die urgentie nu naar de achtergrond verdwenen.
Wél geïnteresseerd
Toch betekent dit volgens communicatiestudent Sonia Styczeń niet dat jongeren klimaatverandering ineens onbelangrijk vinden. Voor haar afstudeeronderzoek bij de gemeente Eindhoven onderzocht zij de afgelopen maanden hoe studenten in het hoger onderwijs zich verhouden tot klimaatadaptatie. Daarnaast deed ze onafhankelijk onderzoek naar klimaatcommunicatiestrategieën en zette ze zich tijdens haar studie in voor Fontys Green Office.
“Veel studenten zijn wel degelijk geïnteresseerd in klimaatgerelateerde onderwerpen en staan open om er meer over te leren”, zegt Styczeń. Volgens haar zit het probleem niet zozeer in een gebrek aan interesse, maar vooral in de manier waarop over klimaatverandering wordt gecommuniceerd.
“Studenten raken eerder geïnteresseerd wanneer het onderwerp relevant voelt voor hun eigen leven en ze het gevoel hebben dat ze realistisch gezien iets kunnen bijdragen", legt ze uit. "Concrete voorbeelden, praktische oplossingen en lokale initiatieven zorgen vaker voor betrokkenheid.”
Tegelijkertijd begrijpt Styczeń dat veel jongeren momenteel andere prioriteiten hebben. “Stijgende kosten van levensonderhoud, woningnood, oorlogen en onzekerheid over de toekomst zijn heel directe problemen, vooral voor studenten die al veel stress ervaren. Dan is het logisch dat klimaatverandering minder urgent voelt.”
Kleine dingen doen
Onder Fontysstudenten klinkt een vergelijkbaar geluid. Veselin, derdejaarsstudent ICT, merkt dat klimaatverandering minder prominent aanwezig is dan een paar jaar geleden. “Er zijn andere urgente problemen waardoor klimaatverandering niet meer het belangrijkste onderwerp is waar studenten mee bezig zijn.”
Binnen zijn opleiding krijgt klimaatverandering nauwelijks aandacht, terwijl daar volgens hem juist kansen liggen. “In de ICT kunnen we bijvoorbeeld nadenken over systemen die energiezuinig en zo recyclebaar mogelijk zijn.” Zelf probeert hij bewuster te leven door minder vlees te eten, apparaten niet onnodig aan te laten staan en minder spullen te kopen. “Iedereen kan kleine dingen doen die samen een groot verschil maken.”
‘We steken elkaar aan’
Ook Anne, eerstejaarsstudent Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken (MBRT), merkt dat klimaat minder aandacht krijgt in haar dagelijks leven. “Ik hoor er nog wel veel over in het nieuws, maar ik heb het gewoon heel druk met school, werk en sociale dingen.” Toch vindt ze klimaatverandering belangrijk. “Het gaat uiteindelijk wel over onze toekomst.” In haar studentenhuis wordt inmiddels bewuster omgegaan met energieverbruik en vleesconsumptie. “We steken elkaar daar in aan.”
Bij vierdejaarsstudent BMRT Anouk speelt het onderwerp nauwelijks een rol. “Onder medestudenten gaat het er eigenlijk nooit over”, vertelt ze. “Als het meer besproken zou worden, zou ik er misschien ook meer mee bezig zijn.” Volgens haar zou er binnen opleidingen best meer aandacht mogen zijn voor klimaatverandering. Zeker in een ziekenhuis is duurzaamheid belangrijk, weet ze.
Moralistisch kader
Arthur Kok, lector van het lectoraat Transforming the Economy, herkent de ontwikkeling die Ipsos beschrijft. “Dit is waarschijnlijk de eerste generatie die het economisch minder goed gaat hebben dan hun ouders. Dat zijn heel directe zorgen. Dan is het logisch dat klimaatverandering minder aanwezig is in het dagelijks leven van jongeren.”
Toch denkt Kok niet dat het onderwerp geheel is verdwenen. Wel vindt hij dat het gesprek over klimaatverandering vaak verkeerd wordt gevoerd. “Het gaat al snel over wat je persoonlijk moet doen: wel of geen vlees eten, minder vliegen, dat soort dingen. Daardoor wordt klimaatverandering vaak in een moralistisch kader geplaatst.”
De lector pleit daarom voor een andere rol van het onderwijs. Niet door studenten te vertellen wat ze zelf kunnen doen, maar door klimaatverandering onderdeel te maken van hun toekomstige beroepspraktijk. “De rol van onderwijs is om context te bieden zodat ze hier zinvol over kunnen nadenken. Dat gebeurt al wel, maar lang niet binnen alle opleidingen.”