In de rij voor een selfie

Wat ik een interessant fenomeen vind, en daar zijn vast al onderzoeken naar gedaan door sociologen of psychologen, is dit: foto’s en selfies maken bij bezienswaardigheden. Niet gewoon een snelle klik en door, nee… het is bijna een ceremonie geworden.

Wij waren laatst in Londen. Daar stond zo’n klassieke rode telefooncel op een plek waar je op de achtergrond de Big Ben perfect in beeld hebt. Wat denk je? Er stond een rij van zeker honderd mensen. Eén voor één gingen ze die telefooncel in of ervoor staan. Niet voor een snelle kiek, maar voor een complete fotoshoot. 

Ik hield het bij eentje bij: vijf minuten. Voor één foto. Of nou ja, niet één natuurlijk, horizontaal, verticaal, close-up, van onderen, met één voet naar voren, serieus, lachend, nog een keer met zonnebril op. En ik had oprecht medelijden met degene die al die foto’s moest maken.

Waarom doen we dit met z’n allen? Waarom op exact diezelfde plek, op exact dezelfde manier? En het gebeurt niet alleen in Londen. Bij het Louvre in Parijs, voor de Mona Lisa. In Florence bij het beeld van David. Bij de Sultan Ahmed moskee in Istanbul. Je ziet het overal. Ik heb zelfs eens meegemaakt dat een tweetal vijftien minuten bezig was met foto’s maken, terwijl er een rij stond van mensen die precies daar ook een foto wilden maken. Er ontstaan zelfs irritaties en ruzies hierdoor. Dan krijg ik vaak de neiging om die mensen te fotograferen die de foto maken. Of helemaal geen foto meer te maken.

Wat is die drijfveer? Wat maakt dat we onszelf willen vastleggen op plekken waar miljoenen mensen exact dezelfde foto hebben gemaakt? Is het als bewijs dat we er zijn geweest? Is het om te laten zien dat we onderdeel zijn van iets groters? Is het gewoon kuddegedrag?

Of is het iets anders? De invloed van Instagram en TikTok misschien? Zoveel mensen laten zich leiden door wat influencers hen vertellen. Of het nou die éne foto is die je móet maken, of die ene wafel met Nutella en aardbeien waarvoor je drieënhalf uur in de rij staat terwijl honderd meter verderop dezelfde wafel ligt. Misschien iets minder gelikt, maar net zo lekker.

Ik snap het wel, hoor. We willen herinneringen vastleggen. We willen delen wat we meemaken. Maar moeten we daarvoor allemaal precies hetzelfde doen? Op precies dezelfde manier? Wellicht is het tijd om iets vaker af te wijken van het script. Om een foto te maken van iets onverwachts. Of gewoon even zonder camera te kijken. Te zij. Te genieten.

En misschien geldt dat ook wel voor het onderwijs. Laten we niet iedereen door hetzelfde strakke kader of dezelfde ‘pose’ duwen. Iedere student heeft eigen talenten, kansen en dromen. Onderwijs zou geen rij moeten zijn waarin iedereen op dezelfde manier moet poseren, maar een plek waar je jezelf mag laten zien, op jouw manier.

Erdinç Saçan geeft les aan Fontys Hogeschool ICT en is enthousiast over heel veel dingen, waaronder AI, hackathons en uitlegvideo's op YouTube. Lees hier zijn eerdere columns voor Bron.