Helmuts docu corner
Elke drie weken levert Helmut Boeijen, documentaire-kenner bij uitstek en docent bij Fontys Journalistiek in Tilburg, Bron drie docu-kijktips. Met deze keer Israëlische militairen die uit de school klappen, een mijnramp in Chili en het tweede deel van Meisjes van De Goede Herder.
Naza
Dat Naza wereldwijd zowel een storm van kritiek als een waaier aan loftuitingen zou oogsten, was wel enigszins te voorspellen. Het gevolg ook: de film van Yuval Abraham en Rachel Szor, die in de Oscar-winnende documentaire No Other Land de benarde positie van een Palestijnse gemeenschap optekenden, trekt overal volle zalen.
De zakelijke toon waarop 24 digitaal geanonimiseerde medewerkers van de Israëlische inlichtingendiensten, in het donker geïnterviewd op het dak van een flatgebouw in Tel Aviv, spreken over de militaire operaties die de Israel Defense Forces opstartten in Gaza na de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023, raakt een gevoelige snaar.
Naza betekent nevenschade. Ofwel: het aantal burgerslachtoffers dat er mogelijk valt bij een actie. Die doelwitten worden bepaald door een computersysteem, dat bijvoorbeeld geen onderscheid maakt tussen kinderen en volwassenen. (Vermeende) Hamas-kopstukken moeten koste wat het kost uitgeschakeld worden. Waarbij de zinsnede ‘Waar is papa?’ dienstdoet als signaal dat het doelwit thuis is gekomen en nu, samen met zijn gezin, kan worden uitgeschakeld.
Het leidt tot enorme aantallen slachtoffers en verwoesting alom. Genocide? vragen de filmmakers. Absoluut, zegt één van de militairen. Een ander moet terugdenken aan de reis die hij ooit maakte naar de concentratiekampen. Naderhand zag hij de Duitsers als verpersoonlijking van het kwaad. ‘Ik zie die nazi’s nog steeds als slecht’, zegt hij. ‘Maar wie ben ik dan?’
De huiveringwekkende details die Israëlische militairen zoals zij oplepelen in deze verpletterende aanklacht zijn te beschouwen als de uiterste consequentie van hoe de regering Netanyahu, in elk geval sinds de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023, naar Gaza en z’n bewoners kijkt.
(te zien in de bioscoop)
Chilean Mine Rescue: Race Against Time
Als 33 medewerkers van de Chileense San José-mijn bij een mijninstorting op 5 augustus 2010 700 meter onder de grond vast komen te zitten, lijkt hun situatie volstrekt hopeloos. Er wordt desondanks een grootschalige reddingsoperatie opgezet.
In deze driedelige serie van Chloe Campbell en James Parris blikken mijnwerkers, familieleden, hulpverleners, deskundigen en bestuurders terug op die epische operatie, die zich grotendeels live voor de camera afspeelt. Aan de bekende nieuwsbeelden wordt nu ook het perspectief van de mannen zelf toegevoegd. Eén van hen heeft onder de grond de beschikking over een telefoon met camera. Die indringende beelden, waarin ze elkaar bijvoorbeeld moed inspreken, zijn voor het eerst te zien.
Met visualisaties van de ingewanden van de mijn, die is opgebouwd als een gigantische kurkentrekker, benadrukken Campbell en Parris verder hun benarde positie en verduidelijken ze het huzarenstukje dat hun redders leveren: van het leggen van een voedsel- en videobelverbinding tot het boren van een tunnel, zodat de mijnwerkers met de speciaal gefabriceerde capsule Fénix naar boven kunnen worden gehaald.
Deze indrukwekkende miniserie over menselijke moed, inventiviteit en saamhorigheid doet in alle opzichten recht doet aan het ontzagwekkende karakter van de mijnramp, de 69 (!) dagen die de mijnwerkers doorbrengen in het binnenste van de aarde en de ingenieuze reddingsactie die ondertussen in gang wordt gezet.
(te zien op Disney+)
Meisjes Van De Goede Herder – Het Vervolg
Lies, Joke en Roos, drie vrouwen die als meisje een barre tijd hadden bij de nonnen die vroeger de scepter zwaaiden in de instellingen van De Goede Herder, zijn weer prominent aanwezig in seizoen 2 van Meisjes Van De Goede Herder. Zij krijgen versterking van andere slachtoffers en ooggetuigen, die zich na de eerste serie hebben gemeld bij regisseur Britta Hosman en researcher Dore van Duivenbode.
De vier nieuwe afleveringen verdiepen en verbreden de tragische casus van deze en andere slachtoffers met schrijnende getuigenissen over hun liefdeloze behandeling als kind, herinneringen aan seksueel misbruik, een nieuw verzamelgraf in Zoeterwoude, de twijfelachtige dood van twee jonge zussen en (gedwongen) abortussen in het klooster.
Bij De Goede Herder mochten deze ‘meisjes’ geen vriendschappen sluiten, nu hebben ze, als door het leven getekende vrouwen, een hechte zusterschap gevormd die hen, ook in dit aangrijpende tweede seizoen, langs de voetangels en klemmen van het verleden helpt.
(elke woensdagavond om 20.25 uur op NPO, de complete serie is te vinden op NPO Doc)
Meer docutips van Helmut vind je hier.