Eindhoven en Tilburg niet echt gezond, hoe komt dat?

Wil je in een gezonde omgeving leven? Kies dan niet Tilburg als je thuis. In de lijst van gezonde steden van Nederland bungelt Tilburg ergens onderaan. Eindhoven doet het niet veel beter. Waar ligt dat aan? Pauline van den Berg, onderzoeker bij het lectoraat De Ondernemende Regio, schijnt haar licht op dit onderwerp.

Elke twee jaar doet advies- en ingenieursorganisatie Arcadis onderzoek naar de gezondheid van de 25 grootste steden van Nederland. Daarbij wordt gekeken naar verschillende domeinen, waarvan vijf belangrijke pijlers: gezonde buitenruimte, gezond milieu, gezonde mobiliteit, gezonde gemeenschap en gezonde bebouwde omgeving. Tilburg scoort op al deze punten minder dan het gemiddelde en komt daarmee op de 22ste plek terecht. Eindhoven is op de 20ste plek geëindigd.

Verbetering nodig 
Pauline van den Berg, die sinds februari voor Fontys onderzoek doet naar de fysieke leefomgeving en de invloed daarvan op de gezondheid, gezond gedrag en het welbevinden van mensen, legt uit waar dat aan ligt. En belangrijker nog: wat deze steden kunnen doen om bij een volgend onderzoek niet zo laag te eindigen.

“Tilburg scoort op alle onderdelen aan de lage kant. Hittestress bijvoorbeeld; vanwege de grote hoeveelheid stenige en harde materialen houdt de stad meer warmte vast. Daarvoor zou Tilburg meer groen aan kunnen brengen, want groen zorgt voor verkoeling. Maar de stad zou voor een gezondere leefomgeving ook kunnen inzetten op verkeersveiligheid, sociale veiligheid en op een gezonder milieu.”

Eindhoven scoort met name op de gezonde gemeenschap lager. “Eindhoven is best een groene stad, daar ligt het niet aan. Het is vooral het gevoel van sociale veiligheid en ontmoeting waar deze stad beter op zou kunnen scoren. Gelukkig heeft Eindhoven deze punten in het vizier en wordt er onder meer gekeken naar de luchtkwaliteit, maar ook naar mobiliteit. Ze zijn bijvoorbeeld al druk bezig met het stimuleren van wandelen en fietsen.”

Aan de woningnood wordt in Eindhoven ook gewerkt. Er is een groot tekort aan huizen en dus moet er gebouwd worden. Maar gaat dat dan weer niet ten koste van de hoeveelheid groen in de stad? “Dat kun je slim oplossen door de binnenstad te verdichten. Compact bouwen. In de hoogte en niet in de breedte. Als je gebouwen met meerdere verdiepingen realiseert, hou je meer ruimte over voor groen. Al is té hoog natuurlijk ook niet bevordelijk, omdat je dan contact met de straat verliest.”

Meer onderzoek 
Van den Berg noemt het onderzoek van Arcadis ‘leuk voor de steden die hoog eindigen’, maar heel veel zegt het volgens haar niet. “De studie richt zich echt op een stad als geheel, terwijl we met onze eigen onderzoeken ook zien dat er binnen een stad – dus in verschillende wijken en buurten – grote verschillen zijn in hoe ze scoren op gezondheid.”

Dat heeft volgens de onderzoeker te maken met verschillende aspecten die heel sterk met elkaar samenhangen. “In buurten waar veel mensen met een lagere sociaaleconomische positie wonen, zie je vaak minder kwaliteit van groen. En in wijken waar minder voorzieningen zijn, zijn mensen minder tevreden over de infrastructuur. Het aantal eenzame mensen is in die buurten ook hoger.”

De oplossing daarvoor? Die hoopt Van den Berg met een nieuw onderzoek dat in februari van start gaat te vinden. “We willen meer inzicht krijgen in de relatie tussen de gebouwde omgeving en eenzaamheid. Dat doe ik samen met mijn collega Eric Schoenmakers, kennispartners uit zes verschillende landen en de gemeente Eindhoven. Over twee jaar moet het onderzoek af zijn en weten we hopelijk meer.”