Eindhoven,
12
maart
2021
|
09:49
Europe/Amsterdam

“Eigenlijk zijn mijn cohortgenoten en ik gewoon genaaid”

De basisbeurs werd in 2015 ingeruild voor een ‘sociaal’ leenstelsel. Het vrijgekomen geld zou naar beter onderwijs gaan. Maar lukte dat? Bovendien: zes jaar later is de schuldenberg onder studenten enorm. Bedragen van 45.000 euro  per student zijn geen uitzondering. 

Het sociale aspect van het leenstelsel is inmiddels naar de achtergrond verdrongen door het grote aantal jonge mensen dat op jonge leeftijd een fikse schuld heeft opgebouwd. Zoals de drie Fontys-studenten die Bron interviewde (zie kader).

Onderzoeksverhalen
In onze reeks onderzoeksverhalen - gemaakt door samenwerkende media van universiteiten en hogescholen en ook gepubliceerd op Bron - werd duidelijk wat terechtkwam van de 'basisbeursmiljoenen'. 

Of - en hoe - de kwaliteit van het hoger onderwijs is verbeterd in de afgelopen zes jaar valt niet te achterhalen, blijkt uit deze verhalen. De redacteuren die aan de artikelen hebben gewerkt, kwamen met een lange reeks mensen in aanraking die met hart en ziel knokken voor beter onderwijs voor iedereen. 


Maar op dat pad van goede bedoelingen, dromen en idealen kon bijna geen enkele voorbijganger deze heldere vraag voor de volle 100 procent en in begrijpelijke taal beantwoorden: waar is dat geld precies aan uitgegeven en hoe is daarmee de kwaliteit van het onderwijs verbeterd zoals was beloofd?

Financiële last
Wat wel duidelijk is: van het afschaffen van de basisbeurs is de huidige generatie studenten de dupe. Ook lijken zij zich nu niet altijd bewust van de zware financiële last die ze na hun studie gaan meetorsen. Want ook al is de terugbetaaltermijn lang, 30 jaar, het geld moet wél worden terugbetaald. 
[Altan Erdogan, Sanne van der List en Petra Merkx]

Boilerplate

puckstudieschuld.pngEerstejaars en studieswitchter Puck, schuld 30.000 euro
Puck zit nu in het eerste leerjaar van de opleiding Toegepaste Psychologie, maar studeerde hiervoor al twee jaar. Ze heeft inmiddels een schuld van rond de 30.000 euro, die dus nog flink gaat oplopen.

“Ik leen maximaal om mijn studentenkamer te kunnen betalen en om van het studentenleven te kunnen genieten.” Ze maakt zich nu nog geen zorgen over de gevolgen voor ná haar studie. “Ik denk dat ik dan vooral dankbaar ben dat ik alle leuke dingen heb kunnen doen in mijn studententijd.”

Hoewel ze beseft dat de schuld hoog is, is ze er niet gestrest over, zoals andere studenten vaak wel zijn en bleek uit onderzoek van Interstedelijk Studentenoverleg (ISO). “Ik denk dat dit komt doordat ik wéét dat mijn schuld zo hoog oploopt. Ik heb zelf de keuze gemaakt om op kamers te gaan, omdat ik zo het studentenleven veel intenser ervaar en dat voor mij veel waard is. Zelfs een studieschuld.”

Ze legt de verantwoordelijkheid voor haar leengedrag bij zichzelf, maar vindt de afschaffing van de basisbeurs geen goed idee: “Studenten hebben hierdoor minder kansen hebben, ze zullen bijvoorbeeld minder snel doorstuderen of iets extra's doen, omdat ze dan nog meer moeten lenen. Ik zou zelf persoonlijk ook minder schulden hebben gehad als ik een basisbeurs had gekregen.”

robin-studieschuld.pngRobin heeft na half jaar 4.000 euro schuld
Robin studeert Communicatie bij Fontys en ook hij heeft een studieschuld. “Die is momenteel 4.000 euro, omdat ik nu een halfjaar leen.” Hij leent precies het bedrag dat hij nodig heeft voor zijn huur.

Hem geeft de studielening wél stress. “Dat vrienden van mij - die al afgestudeerd zijn - zich nu zorgen maken over het krijgen van een hypotheek omdat ze een torenhoge studieschuld hebben, zorgt ervoor dat ik wel angst heb voor de toekomst. Maar ik moét wel lenen. Ik red het niet met alleen een bijbaantje.”

Robin heeft berekend wat zijn eindstudieschuld zal zijn. “Dat eindigt rond 30.000 euro. Een smak geld en daar schrik ik van. Maar zelfs al wordt er nu besproken dat het leenstelsel op de schop gaat, dan zal er voor mij weinig veranderen, aangezien die schulden er toch al zijn.”

“Eigenlijk zijn mijn cohortgenoten en ik gewoon genaaid. Het zal voor mij veel moeilijker zijn een huis te kopen dan mensen die jaren eerder studeerden. En dat komt puur door die studieschuld. Heel oneerlijk.”

kasperwienk.jpgKasper, afgestudeerd, schuld: 24.000 euro
Ik heb zes jaar gestudeerd aan de Fontys Hogeschool voor Journalistiek. Gelukkig had ik het voordeel dat ik voor een gedeelte nog onder de basisbeurs viel, waardoor een groot deel van mijn schuld omgezet werd in een gift. Van de 48.000 euro schuld werd 24.000 euro kwijtgescholden. Deze ‘korting’ ziet er prachtig uit op DUO, maar er moet nog steeds 24.000 euro betaald worden.”

“Toch word ik niet bepaald onrustig van deze schulden. Ik heb vijftien jaar om ze af te betalen en ik ben er vrijwel zeker van dat dit moet lukken.”

“Maar ik kan me voorstellen dat het voor de huidige studenten in het leenstelsel erger is. Iedereen verdient de kans om te studeren zonder al te veel zorgen. Hopelijk komt de basisbeurs terug voor de komende studenten en krijgen de studenten van nu een compensatie voor de opgelopen schuld.” [Jacky Eickes]

VVD enige die vasthoudt aan studielening

De studiebeurs is een van de onderwerpen waar het tijdens de verkiezingen om draait. Er is nog maar één partij vóór het leenstelsel en dat is de VVD. Een aantal partijen wil een basisbeurs met inkomensgrens invoeren. D66 vindt dat studenten met ouders die maximaal twee keer het modale inkomen verdienen, recht hebben op een basisbeurs. GroenLinks wil dat alle jongeren vanaf 18 jaar een startkapitaal krijgen van 10.000 euro en dat de ‘leenstelselgeneratie’ met terugwerkende kracht recht krijgt op deze compensatie. De partijen PVV, 50Plus, SP, PvdA, PvdD, Fvd en Denk willen voor iedereen de basisbeurs herinvoeren, zonder dat gekeken wordt naar het inkomen van ouders.

Bron is benieuwd wat Fontys-medewerkers en -studenten gaan stemmen. Maak hier onze - geheel anonieme - peiling.

Reacties 1 - 1 (1)
Bedankt voor uw bericht.
Lucienne Kleisen
12
March
2021
Eigenlijk heeft de tussengeneratie die wel een beurs kreeg zonder studieschuld geluk gehad. Wij hebben ook geld moeten lenen en een schuld opgebouwd, en zijn afgestudeerd in de economische crisis van eind jaren 80/begin 90. Ik zou het liefst zien dat alle onderwijs betaald werd met belastinggeld (dus 'gratis' is voor iedereen en op elke leeftijd), net als in Scandinavie bv, maar het 'wij zijn genaaid'is wel een tikje overdreven.
F. Maas
12
March
2021
Ik denk dat Lucienne 100% gelijk heeft: zo ongeveer na de Tweede Wereldoorlog is een stelsel mEt leningen ingevoerd waardoor ook kinderen van minder welvarende ouders konden studeren. Dat heeft veel ten goede veranderd is ons land. Maar waarom zouden nu weer de relatief rijken (althans hun ouders) moeten profiteren van gratis studeren? De gratis beurs was een incident en ik weet uit eigen waarnemening dat veel medestudenten geld kregen dat zij in het geheel niet nodig hadden.