Een journalistieke legende, onzichtbare helden en school shootings

Elke drie weken levert Helmut Boeijen, documentaire-kenner bij uitstek en docent bij Fontys Journalistiek in Tilburg, Bron drie docu-kijktips. Er komen twee weken vakantie aan, dus tijd genoeg om er een of meer te kijken. 

All The Empty Rooms
Toen verslaggever Steve Hartman in 1997 zijn eerste reportage maakte over een schietpartij op school, waren er nog maar zo’n zeventien ‘school shootings’ per jaar in de Verenigde Staten. Inmiddels staat de teller op 132. Om de dag dringt er een schutter een willekeurig schoolgebouw in en maakt daar één of meerdere slachtoffers.

Hartman is lam geslagen door al dit uitzinnige geweld en zijn eigen verslagen daarvan. Sinds zeven jaar werkt hij daarom aan een langere productie over de slaapkamers van vermoorde kinderen. Samen met fotograaf Lou Bopp heeft hij er nog drie te gaan.

In deze korte documentaire sluit filmmaker Joshua Seftel bij hen aan, te beginnen met de online-kennismaking met de getroffen ouders. Daarna stappen ze samen die huizen binnen, waar het leed nog altijd alomtegenwoordig is. De ouders ontvangen Hartman en Bopp met verhalen over hun kinderen en laat hen familiefoto’s en -filmpjes zien. Tussendoor koesteren de twee mannen hun eigen kinderen, ook hún dierbaarste bezit.
(nu te zien op Netflix)

Cover-Up
Met onthullingen over een bloedbad dat Amerikaanse soldaten in 1968 hebben aangericht in het Vietnamese dorpje My Lai en berichtgeving over marteling door Amerikaanse militairen in de Iraakse gevangenis Abu Ghraib in 2004 heeft de journalist Seymour Hersh de autoriteiten in ernstige verlegenheid gebracht.

Hij loopt inmiddels tegen de negentig en heeft zich door Laura Poitras en Mark Obenhaus eindelijk laten overtuigen om mee te werken aan een documentaire. Tegen wil en dank. Want de tegellichter uit Chicago moet daarvoor ook zijn aantekeningen, stapels papier op een rommelig kantoortje, met hen delen. Terwijl bronbescherming zo’n beetje z’n hoogste goed is. ‘Sy’ blijft intussen zichzelf: dwars, zéér vasthoudend en met een bijtend gevoel voor humor.

In Cover-Up belichten Poitras en Obenhaus via Hersh de hoogtijdagen van de Amerikaanse journalistiek. Het spreekt voor de makers dat ze ook zijn grootste canard belichten – een intieme briefwisseling tussen president John F. Kennedy en het sekssymbool Marilyn Monroe, die gefingeerd blijkt te zijn – al hadden ze in feite geen keuze. Met prutsers die zulk nieuws over het hoofd zouden zien en dus van ‘speaking truth to power’ geen kaas hebben gegeten, zou Seymour M. Hersh ongetwijfeld niets van doen willen hebben.
(vanaf vrijdag 26 december, Tweede Kerstdag, te zien op Netflix)

The Invisible Ones
In deze sprankelende jeugddocu van Martijn Blekendaal over superhelden is de verbeelding aan de macht. Met vallende sterren als superheldenmobielen, een laboratorium waar het uitvindersduo Keez en Ruud z’n eigen superheld gaat ontwerpen én onzichtbaar gemaakte hoofdpersonen. Meestal niet uit vrije wil overigens. Eerder door omstandigheden gedwongen.

De blinde skateboarder Nathan bijvoorbeeld, die met zijn tong klikgeluiden maakt om te navigeren. Of de negentienjarige dakloze jongen Samir, die zich thuis altijd onzichtbaar moest maken en nog altijd onder de radar wil blijven. En, natuurlijk, het Joodse ‘Broertje’, dat in 1944 meermaals moest verdwijnen om uit de handen van de Duitsers te blijven. Inmiddels is hij een oudere man, genaamd meneer Eljon, met een wel heel bijzonder huis.

Blekendaal zet zulke onzichtbare helden vol in de schijnwerper in The Invisible Ones. Zelf blijft hij intussen volledig onzichtbaar. Als in: hij laat zich niet zien. Of ’t moet zijn in een greenscreen-groen superheldenpak. Zijn stem is intussen, letterlijk, uit duizenden herkenbaar. Niet alleen qua dictie en timbre, ook hoe hij als verteller speels verbanden legt, onmogelijke bochten neemt en soms hoog boven ons allen uittorent. Zo formuleert hij een speels en inventief pleidooi voor empathie.
(zaterdag 27 december, om 13.15 uur, te zien op NPO2 – en daarna op NPO Doc)

Meer docutips van Helmut vind je hier.