Dankbaar dat ik mag mopperen

Rond de kerst doen we aan reflectie. In mijn lessen is dat vaste prik: een terugblik in de laatste les voor de vakantie, een beetje mijmeren over wat je geleerd hebt, en vooruitkijken naar wat je nog wilt. En ergens in dat proces komt ‘ie altijd langs: dankbaarheid.

In Amerika hebben ze daar een hele feestdag voor: Thanksgiving. Wat letterlijk betekent: Bedankt-geven. Geen ingewikkelde SWOT-analyse of jaargesprek, maar gewoon zeggen waar je blij mee bent. Oké, er komt ook nog een ‘stuffed’ kalkoen aan te pas.

En dus dacht ik: waar ben ik eigenlijk dankbaar voor dit jaar? En het antwoord is… dat ik mag mopperen. Ja, je leest het goed. Ik ben dankbaar dat ik mag mopperen. Dat ik kritisch mag zijn op mijn werk, op het onderwijs, op systemen die soms zo stroperig zijn dat je er je schoen in verliest. 

Soms krijg ik namelijk die vraag: “Waarom ben je altijd zo kritisch?” Alsof kritisch zijn iets is dat je moet afleren, of iets dat alleen maar lastig is. Voor mij is het precies andersom: kritiek is liefde. Je steekt geen energie in dingen die je niets meer kunnen schelen.

Ik mopper op Fontys omdat ik geloof dat het beter kan en omdat ik het belangrijk genoeg vind om mijn stem te gebruiken. En laten we eerlijk zijn: dat is lang niet overal vanzelfsprekend. In sommige landen word je gecanceld, geïntimideerd of erger als je je mond opendoet. Kijk naar Rusland. Kijk naar delen van de VS. Kritische geluiden worden daar steeds vaker gesmoord.

En juist daarom wil ik iets zeggen tegen Fontys. Tegen de bestuurders Joep en Arian, ik weet niet of jullie dit lezen, maar áls jullie het lezen: dank jullie wel. Voor het feit dat ik kritisch mag zijn. Dat jullie het soms met samengeknepen billen lezen, maar toch ruimte geven. Dat zegt iets over jullie. En over het vertrouwen dat je geeft aan mensen die niet altijd braaf in de pas lopen.

Dus ja, het is kerst en ik ben dankbaar. Voor werk dat ik belangrijk vind. Voor studenten die mij aan het denken zetten. Voor collega’s die tegen me in durven te gaan. En voor een organisatie die mopperende medewerkers niet wegduwt, maar aan tafel houdt.

Fijne feestdagen. En op naar nog veel meer liefdevolle kritiek in het nieuwe jaar!

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken. Lees hier haar eerdere columns voor Bron.