Dak- en thuislozen in kaart: van stigma naar hulp
Van het totaal aantal dak- en thuislozen dat waargenomen is in de ETHOS-telling, telt de regio Eindhoven er ruim 2400. Binnen Fontys Sociale Studies doet Hanneke van Lieshout onderzoek naar deze groep en stoomt ze samen met praktijkpartner Ervaring die Staat nieuwe professionals klaar om juist deze mensen te helpen.
Eerst even terug naar de cijfers. Uit de ETHOS-telling, een telling van Hogeschool Utrecht en het Kansfonds in 57 gemeenten, blijkt dat het totaal aantal dak- en thuislozen op 28.721 ligt. Daaronder vallen 24.659 volwassenen en 4.062 kinderen.
In Eindhoven gaat het om 2.441 dak- en thuislozen, waarvan 29 procent vrouw. Ook telt Eindhoven 320 kinderen die zich in dergelijke situaties bevinden. Onder dak- en thuisloze mensen verstaat de telling mensen die verblijven in opvangvoorzieningen of de openbare ruimte, en mensen die tijdelijk bij familie of vrienden slapen of onderdak vinden in een vakantiewoning, auto of kraakpand.
‘Altijd zo geweest’
De cijfers rondom vrouwen en kinderen klinken wellicht zorgwekkend, maar voor Maikel Snels van Ervaring die Staat, de Eindhovense organisatie die ondersteuning biedt aan sociaal kwetsbare burgers én die samenwerkt met Fontys Sociale Studies om de nieuwe lichting social workers klaar te stomen voor de arbeidsmarkt, is het niets nieuws.
“Sterker nog, het is altijd zo geweest. Maar door de nieuwe manier van tellen komen deze getallen nu sneller naar boven.” Snels duidt daarbij op het feit dat Eindhoven dit jaar voor het eerst meegenomen is in de telling. “Maar op Eindhovense campings en bungalowparken hebben altijd al dak- en thuislozen gezeten.”
Nuances
Ook wil Snels nuance brengen in wat dak- en thuisloos zijn nu eigenlijk betekent. “Zodra je geen officieel post- of inschrijfadres hebt, val je in deze categorie. Stel dat je bijvoorbeeld gaat scheiden en je kan tijdelijk bij vrienden in huis, in een bijgebouw of een luxe guesthouse wonen, dan word je nog steeds gezien als dakloos.
“Uit onderzoek weten we dat mensen die dak- en thuisloos zijn zich vaak gestereotypeerd voelen door de samenleving. Bijvoorbeeld als lui, verslaafd en overlast gevend. Die vooroordelen ontstaan onder andere door dominante beelden en aannames. Met onze sociaal werk studenten proberen we die juist te bevragen”, aldus Van Lieshout."
Dieper begrip
Daarom sloegen de twee partijen de handen ineen, aldus de Fontysonderzoeker. “Dat begon met Ervaring die Staat als professionele werkplaats.” Een expositie met verhalen van mensen die dak- en thuisloos zijn volgde. Daarnaast werden er groepsgesprekken gevoerd met mensen die dakloos zijn geweest naar aanleiding van de straatroute. “Tijdens de straatroute trokken studenten de stad in met twee ex-dakloze stadsgidsen, die onderweg hun ervaringen met het leven op straat deelden. Studenten kregen hierdoor een dieper begrip van wat leven op straat inhoudt.”
En dat is nodig, vindt ook Snels. Want, zoals hij zelf zegt, klinkt werken met dak- en thuislozen nou niet bepaald sexy. “Maar het gaat al heel lang niet meer om de ‘oude Zwiebetjes die op straat rondzwerven’. Werken met dak- en thuislozen is zoveel meer dan dat. Ik zou het zelfs bestempelen als de Champions League van de maatschappelijke hulpverlening. Dit is werken op wereldniveau.”
Inzet
Dat is ook precies de boodschap die beiden middels de verschillende projecten binnen Fontys uit willen dragen. Van Lieshout: “Onze sociaal werkers en ervaringsdeskundigen werken direct met dak- en thuisloze mensen, maar zetten zich ook in om misstanden zichtbaar te maken en beleid te beïnvloeden." Talloze manieren waarop je verschil kunt maken.