Cryptogrammen

Elke zaterdag probeer ik het cryptogram van De Volkskrant op te lossen. Dat vind ik leuk.  Het is het enige cryptogram wat ik doe in een week. Je moet er namelijk niet te goed in worden. Dan gaat de lol eraf.

Op zaterdag, bij het ontbijt, begin ik aan het cryptogram en de rest van het weekend kijk ik er zo nu en dan naar. Steeds vind ik dan weer een oplossing en dat is elke keer een heerlijk gevoel. Dopamine voor kneusjes. Meestal is de cryptogram zondagavond opgelost.

Alleen, sinds een paar jaar kun je ook eenvoudig de antwoorden online vinden. In communities van cryptofielen. En sinds eind 2022 kun je het ook gewoon aan ChatGPT vragen. Die weet bijna alles.

Natuurlijk, ik besef dat ik dat niet moet doen. Een opgezocht antwoord is namelijk waardeloos. Geen dopamineshot. Geen bevredigend gevoel. Niets. Maar toch kan ik me maar moeilijk beheersen. Technologie heeft het cryptogram voor mij veranderd. Van iets dat je voor de lol doet, naar iets dat opgelost moet worden. Het erge is: het is een neergaande spiraal. Door te snel het antwoord op te zoeken, word ik slechter in cryptogrammen, ga ik nog meer opzoeken, en heb ik straks geen hobby meer over. Alleen antwoorden.

En nu denk ik steeds: als dit al gebeurt met mijn hobby, hoe zou het dan zijn voor mensen die dingen doen die ze helemaal niet leuk vinden? Werk, bijvoorbeeld. Of studie.

Hoe kunnen die ooit weerstand bieden aan het alom aanwezige antwoord?

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.