Banen creëren voor gevorderden

Ik ben nu een aantal keer in mijn grote mensenleven op vakantie geweest naar Zuid-Europa, Marokko en Zuid-Afrika. En telkens valt me daar iets op, ze creëren voor werkelijk alles een baan. Om de werkgelegenheid te stimuleren vermoed ik. Elke keer weer praten mijn ouders en ik verbaasd over hoe er mensen zijn voor de in onze ogen meest onbenullige klusjes. 

Je hebt iemand die de deur voor je openhoudt, iemand die aanwijst waar je moet parkeren, of iemand die handmatig de slagboom bedient terwijl er allang een elektrisch systeem naast staat te knipperen.

Laatst vroeg ik me af: doen wij dat in Nederland dan niet? En toen realiseerde ik me: jawel, dat doen we zeker. Alleen... op een heel andere sociale laag van de samenleving. Wij managen ons namelijk helemaal suf. 

Nee, we hebben inderdaad niemand bij de Jumbo die je parkeerplek aanwijst. Maar op andere vlakken creëren wij óók volop banen. Tegenwoordig heeft elke beroepsgroep een batterij aan managers. En niet eentje hoor, nee voor elke afdeling gerust een paar. In de afgelopen jaren zijn die functies als paddenstoelen uit de grond geschoten. En dan stel ik mezelf de vraag, is het op de werkvloer nou echt beter geworden? Of zijn we gewoon bezig met banen creëren? 

Neem bijvoorbeeld een middelbare school. Zo’n tien jaar geleden had je daar een rector en een conrector en dan klaar. Als ik de oude garde op mijn school spreek (waar ik werk), zeggen ze dat het toen prima liep. Tuurlijk, ook toen waren er strubbelingen, ik ga heus niet doen alsof vroeger alles beter was. Maar het werkte.

In de jaren daarna kwam er behoefte aan ‘sturing’ van het docententeam door iemand die zelf ook nog lesgaf, en zo ontstonden de eerste teamleiders. Het klonk als een goed idee, iemand die snapt hoe het er in de klas aan toegaat én overzicht houdt. Maar dat beeld is inmiddels wel wat verwaterd. Veel teamleiders zijn gestopt met lesgeven. Maar managen? Dat doen ze nog steeds. 

En daarmee kwamen ook de leerlingcoördinatoren of leerjaarcoördinatoren. Want ja, de teamleiders kenden de leerlingen niet meer en iemand moest toch de boel rondom de leerlingen blijven managen.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben er niet op uit om een plan af te zeiken. Maar mijn kritische blik concludeert toch dat het er niet per se beter op is geworden. Er is nog steeds een lerarentekort, docenten ervaren veel werkdruk en binnen vijf jaar is 31 procent van de nieuwe leraren alweer vertrokken. Intussen zijn er talloze managementtaken bijgekomen. Het onderwijs is lang niet de enige sector waar dit gebeurt, overal zien we hetzelfde patroon. 

Ook wij creëren werkgelegenheid met banen waarvan je je kunt afvragen hoe nodig ze echt zijn. Net zoals in de landen die wij soms wat betuttelend als ‘ontwikkelingslanden’ bestempelen. 

Na deze column kan ik een baan als teamleider in het onderwijs wel op mijn buik schrijven. Maar tegen de tijd dat ik daar behoefte aan krijg, is er vast alweer een nieuwe functie uit de grond geschoten. Projectcoördinator Interne Structuur Herziening of zoiets.