Pausverkiezing van start: hoe werkt het conclaaf?
Het conclaaf is van start gegaan. In totaal 133 stemgerechtigde kardinalen verzamelen zich in het Vaticaan om een opvolger te vinden voor de overleden paus Franciscus. Hoe dit precies in zijn werk gaat, vertelt Willien van Wieringen, docent aan de opleiding Theologie.
Het conclaaf is een pausverkiezing door kardinalen die jonger zijn dan tachtig jaar. Het laatste conclaaf was in 2013, toen paus Franciscus werd verkozen. Hij is twaalf jaar lang paus geweest en overleed op Paasmaandag 21 april op 88-jarige leeftijd aan een hersenbloeding. Deze keer maken 133 kardinalen kans om zijn opvolger te worden. “Dat zijn er best veel”, zegt Willien van Wieringen, naast Fontysdocent ook presentator bij KRO-NCRV.
“Paus Franciscus heeft heel wat nieuwe kardinalen gecreëerd: 107 van de 133 kiesgerechtigden. Heel lang was het zo dat de kardinalen enkel witte mensen uit Europa waren, maar nu zitten er ook veel meer mensen van kleur tussen. Het is internationaler dan ooit, en dat hebben we te danken aan paus Franciscus, die overigens uit Argentinië kwam.” Hij was de eerste niet-Europese paus sinds de 8e eeuw.
Wie de nieuwe paus wordt, weet nog niemand. Waar hij vandaan komt ook niet. Maar het staat wel vast dat het een man is. “Een kardinaal moet gewijd zijn en dat is enkel voorbehouden aan mannen”, legt Van Wieringen uit. “Dat is een traditie. Natuurlijk kan dat in de toekomst veranderen, maar ik denk niet dat wij dat nog gaan meemaken. Al is paus Franciscus wel begonnen met een transitie door steeds meer vrouwen hogere posities te geven in het Vaticaan.”
Stemmen tellen
Het conclaaf begint woensdag met een eerste stemronde waarbij elke kardinaal zijn stem op een briefje schrijft. Alle stemmen worden hardop voorgelezen en daarna worden alle briefjes aan een draad gestoken. “Als een tweederde meerderheid op één persoon stemt, dan is de paus gekozen en komt er witte rook uit een schoorsteen. Zo niet, dan zien we zwarte rook en komt er een nieuwe stemronde.”
Die tweede stemronde, maar ook de derde, vierde en vijfde, vinden donderdag plaats. Komt er daarna nog steeds geen naam uit, dan wordt hetzelfde riedeltje vrijdag en zaterdag herhaald. Zondag is een rustdag. “Maar de verwachting is dat de nieuwe paus voor die tijd wel zal worden aangekondigd”, vervolgt Van Wieringen.
Geen telefoon
De kardinalen worden voor het conclaaf compleet afgezonderd van de buitenwereld. Ze mogen alleen met elkaar praten en iedereen heeft geheimhoudingsplicht. Telefoons, tablets, computers of andere elektronische apparaten zijn niet toegestaan voor de duur van het conclaaf. Slapen gebeurt in een speciaal daarvoor gebouwd hotel in het Vaticaan.
Van Wieringen durft geen uitspraken te doen over wie de opvolger van paus Franciscus zal worden – “Ik durf niet mee te doen aan de paustoto” – maar ze zegt wel dat het iemand zal zijn die bekend is met Italië. “De paus wordt namelijk ook meteen de nieuwe bisschop van Rome. Het moet iemand zijn die Italiaans kan spreken; iemand die een link heeft met Italië, maar ook met de internationale kerk. De kans dat het een Nederlander wordt, zoals in 1522, acht ik heel klein.”
Schouwspel
Veel studenten van Van Wieringen volgen het conclaaf op de voet, net als de docent zelf. “Een groot aantal van mijn studenten volgt het. Het is vanwege alle rituelen heel leuk om te volgen, ook als je helemaal niks met de kerk hebt. Het is een prachtig schouwspel, maar ik denk wel dat theologiestudenten er over het algemeen meer belangstelling voor hebben dan andere studenten.”