Nieuwe mobiliteitsstrategie van Fontys ter discussie

De invulling van de nieuwe mobiliteitsstrategie van Fontys ligt nog steeds ter discussie. De centrale medezeggeschapsraad (cmr) heeft het plan niet geaccordeerd en voert nu gesprekken met het college van bestuur (cvb) over de vervolgstappen.

Met de voorgelegde strategie ligt de focus op het behouden van de aanpak van de afgelopen jaren: het stimuleren en belonen van actief reisgedrag, en daarnaast het ontmoedigen van het gebruik van fossiele brandstoffen door zowel medewerkers als studenten.

De strategie bevat volgens Frans Möhring van het college van bestuur geen aanpassing of wijziging van de bestaande afspraken of regelingen. “Maar wel aanscherpingen van ambities over bereikbaarheid en duurzame mobiliteit. Als cvb vinden we het belangrijk dat de mobiliteitsstrategie die Fontys hanteert, gedragen wordt door studenten en medewerkers van de cmr.”

Maar dat is nu dus nog niet het geval. Op welke punten de cmr het plan afkeurt, is niet bekend. “Het overleg met de cmr heeft een gesprek op gang gebracht. Dat gesprek is nog niet klaar en krijgt een vervolg”, aldus Möhring.

Geen optie
Naast de leden van de cmr hebben ook verschillende Fontys-medewerkers hun vraagtekens bij bepaalde punten uit de strategie. Medewerker Ton van Kollenburg bijvoorbeeld. Omdat hij in België woont, is het voor hem geen optie om met het openbaar vervoer naar zijn werk in Venlo te komen. Heel veel van zijn Duitse collega’s zitten met hetzelfde probleem.

“Ik ben een aantal jaar geleden op verzoek van Fontys van Eindhoven naar Venlo verplaatst. Dat vond ik geen probleem, maar achteraf blijkt het qua reiskosten ongunstig uit te vallen. Het kost me met deze regeling dagelijks elf euro om op mijn werk te komen. En dan praat ik alleen over brandstofkosten. Dat voelt een beetje oneerlijk. Een paar jaar terug was het kostendekkend om naar Venlo te verplaatsen, maar daar is nu geen sprake meer van.”

Groot verschil
Van Kollenburg, werkzaam bij Engineering, heeft een rekensommetje gemaakt. “Een collega van mij woont in Horst en komt met de fiets, achttien kilometer van het werk af, terwijl ik zestig kilometer van het werk af woon. Het verschil op het loonstrookje vanwege de brandstofkosten en fietsvergoeding? Zo’n 350 euro per maand, ervan uitgaande dat ik elf euro per dag uit eigen portemonnee betaal. Daar schrok ik toch wel een beetje van.”  

HR & Organisatie-medewerkster Sharon van Straten snapt de frustratie, maar zegt ook dat Van Kollenburg een uitzondering op de regel is. “Als je een organisatie met 5.000 medewerkers hebt en je daar een algemene regeling voor maakt, kun je het nooit voor iedereen goed doen. Een optie voor deze medewerker zou zijn om met de auto naar het dichtstbijzijnde station te gaan en vanaf daar de trein te nemen.” Ook carpoolen of thuiswerken behoren tot de mogelijkheden. “Fontys faciliteert juist die flexbiliteit om de best passende keuze op dat moment te kunnen maken”, vult Tanja Steenhorst aan, mobiliteitsadviseur bij Fontys.

Datzelfde advies geldt ook voor Eric de Haas, die in ongeveer hetzelfde schuitje als Van Kollenburg zit. Hij woont in Vinkel, in een dorp waar geen openbaar vervoer beschikbaar is. De bus langs de snelweg bij Nuland gaat eens in het half uur – als ‘ie al rijdt – en naar het station in Rosmalen ben je met de fiets een half uur onderweg. Eenmaal daar pak je de trein, stap je over in Den Bosch en ben je een dik half uur later in Eindhoven, waar je nog vijftien minuten aan wandeltijd moet rekenen voor de tocht richting campus Rachelsmolen.

Op tijd komen
“Ik wil niet elke ochtend in de stress zitten om te weten of de trein op tijd rijdt. Ik verwacht van mijn studenten dat ze op tijd zijn, dus dan moet ik zelf ook het goede voorbeeld geven. ’s Middags geldt hetzelfde: omdat ik drie keer per week in de avonden train, moet ik op tijd thuis zijn”, zegt De Haas.

De auto is voor hem het enige logische vervoermiddel. “Dat het me elke dag klauwen vol geld kost, neem ik voor lief. En ik vind de doelstelling van Fontys om duurzamer te zijn heel goed, maar het moet niet ten koste gaan van alles. Het is natuurlijk heel scheef dat je per fiets 23 eurocent per kilometer krijgt en met de auto niks. Een rijkostendekking hoeft echt niet 100 procent te zijn, maar ik verwacht wel een kleine tegemoetkoming.”

Woon-werkverkeer
Steenhorst wil benadrukken dat het gebruik van de auto niet verboden wordt. “Want ik merk dat veel collega’s dat beeld wel hebben”, stelt ze. “We willen in 2050 gezond en klimaatneutraal reizen en dat willen we doen door onze medewerkers en studenten maximale keuzevrijheid te bieden, maar ze wel te stimuleren de gezonde en duurzame opties te nemen.”

Bovendien, vult Van Straten aan, is de vergoeding voor woon-werkverkeer in de afgelopen jaren niet drastisch veranderd. “Voorheen kreeg je een vast bedrag van bijvoorbeeld zestig euro per maand. Dat is nu omgezet naar een dagvergoeding voor de auto, die je krijgt als je naar je werk rijdt. Werk je thuis? Dan krijg je een thuiswerkvergoeding. Maak je een dienstreis? Dan krijg je nog steeds 23 eurocent per gereden kilometer. Onderaan de streep verandert er eigenlijk bijna niets. Het grootste verschil zit ‘m juist in de dingen die erbij zijn gekomen, de positieve dingen, zoals de 100 procent ov-vergoeding en fietsvergoeding per gereden fietskilometer, plus de aanschafregeling.”

En over de ov-regeling gesproken: daar maakt medewerker Dennis Trip heel graag gebruik van.  Van 2006 tot 2019 kwam hij altijd met de auto van Tilburg naar Eindhoven gereden, maar stond daarbij meerdere keren per dag op de A58 in de file. 

“Toen we de optie kregen om vrij te reizen met een ov-businesskaart, heb ik de proef op de som genomen omdat ik het filerijden beu was. Ik was altijd vrij sceptisch over het openbaar vervoer vanwege de drukte en vele vertragingen, maar tot nu toe heb ik het reizen met de trein als heel positief ervaren. Natuurlijk kamp je soms met vertragingen, maar die staan in schril contrast met de files op de weg."

Fietsregeling
En dan zijn er dus ook nog de fietsregelingen, waar Van Straten meer uitleg over geeft. “Fontys heeft een fietsvergoeding (waarmee een medewerker 23 eurocent per afgelegde kilometer krijgt) en een fietsregeling die het aanschaffen van een (elektrische) fiets aantrekkelijker maakt. Maar voorheen hadden we ook nog een fietssubsidie, waarmee medewerkers die verder dan tien kilometer naar hun werk moesten fietsen, duizend euro subsidie konden krijgen voor het kopen van een elektrische fiets.”

Medewerker Hans Damen had bij die laatste regeling zijn bedenkingen. “Het was een hele mooie maar oneerlijke regeling. Als je een regeling hebt die je niet kunt sturen of controleren, dan moet je die niet introduceren. Stel dat een zorgverzekering zegt: ‘Als je stopt met roken, krijg je 1.000 euro’. Wie controleert dit dan? Daarom is het eerlijker om iedereen 500 euro te geven die met de fiets naar het werk wil komen. Doe het voor iedereen (net als de fiscale fietsregeling) óf niet. Dan komen collega’s die 9,9 km van het werk wonen, of ik, ook in aanmerking.”

Zoet en zuur
Steenhorst sluit het verhaal af door te zeggen dat er met de nieuwe mobiliteitsstrategie niet alleen gestreefd wordt naar verduurzaming van Fontys, maar juist ook naar de bereikbaarheid en de gezondheid van de Fontys-community. “Fontys streeft naar een optimale bereikbaarheid van haar onderwijslocaties voor iedereen en daar hebben we allemaal een verantwoordelijkheid in. Fontys wil studenten en medewerkers stimuleren de auto achterwege te laten door de duurzame opties aantrekkelijker te maken, maar ze worden er niet voor afgestraft als ze toch in de wagen stappen. De dagvergoeding blijft hoe dan ook bestaan.”

“De afgelopen jaren hebben we altijd gezegd dat we de duurzame opties belonen, maar om een blijvende impact te kunnen genereren, gaan we steeds meer naar ontmoedigen van fossiel brandstofgebruik. Naast het zoet komt nu toch ook een beetje het zuur.”