Nationale Studenten Enquête: representatief of niet?

Ieder jaar valt hij bij studenten op de digitale deurmat: de Nationale Studenten Enquête. Een onderzoek waarin hbo- en wo-studenten hun mening geven over hun opleiding. Maar hoe representatief is zo’n enquête eigenlijk? En wat doet Fontys met de resultaten?

35 procent. Dat is het gemiddelde percentage Fontysstudenten dat ieder jaar de Nationale Studenten Enquête, afgekort NSE, invult. Dat lijkt op het eerste gezicht weinig, maar toch zijn het cijfers waar Linda Oosterwijk en Renate Smits trots op zijn. Beiden zijn vanuit Fontys Onderwijs en Onderzoek betrokken bij het uitrollen van dit landelijke tevredenheidsonderzoek onder studenten. Oosterwijk: “De respons onder Fontysstudenten is ieder jaar hoger dan het landelijke gemiddelde.”

Vertaald naar cijfers vullen zo’n 15.000 studenten, verdeeld over alle opleidingen die Fontys rijk is, de vragenlijst in. Maar die 15.000 studenten zijn niet evenredig verdeeld. Sterker nog, er zijn bepaalde instituten binnen Fontys die ieder jaar steevast een hogere respons hebben en ruim over die 35 procent gaan. “Maar er zijn ook opleidingen waarbij het heel moeilijk is om de studenten te bewegen om de NSE in te vullen.” Om welke opleidingen dat precies gaat, blijft in het midden.

Verdiepend verbeteren
Toch is alle feedback volgens de twee waardevol. “Ook bij een lagere respons geven de resultaten nog steeds een indruk van de studentbeleving. Bovendien bestaat de NSE niet alleen uit cijfers, maar ook uit open antwoorden. Antwoorden die duidelijk maken waarom studenten bepaalde antwoorden geven, hoe zij zaken ervaren en wat concrete aanknopingspunten zijn voor verbeteringen. Punten die opleidingen vaak herkennen”, aldus Renate Smits.

Alle cijfermatige resultaten worden beschikbaar gesteld via een dashboard, waar alle medewerkers en bestuurlijk actieve studenten de resultaten van alle opleidingen in kunnen zien. Om ervoor te zorgen dat al die opgehaalde feedback niet herleidbaar is naar individuele studenten, krijgen opleidingen met minder dan tien respondenten geen ‘eigen’ terugkoppeling van die resultaten. Wel worden deze resultaten meegenomen in die van het gehele instituut, waarin alle opleidingen samengevat worden.

Samenwerken
De open antwoorden die studenten geven, worden beschikbaar gesteld aan het eigen instituut, zodat medewerkers in gesprek kunnen met collega’s en studenten om concrete acties op te zetten. “Dat is misschien nog wel het belangrijkst. Samenwerken aan verbeteringen van je eigen opleiding. Studenten weten namelijk het beste wat er moet veranderen, en hoe ze dat het liefst willen zien.”

In 2019 stopte de Vereniging Hogescholen, en dus ook Fontys, vroegtijdig met de enquête. “Dat had te maken met de overgang naar een nieuw systeem, en dat liep niet helemaal vlekkeloos waardoor er heel veel problemen zijn ontstaan. Dat gold voor alle instellingen, waardoor de betrouwbaarheid destijds niet gewaarborgd kon worden.” Inmiddels is de NSE een gestandaardiseerd format, weten de twee. “Een format waarin we kunnen kijken hoe we ons ontwikkelen op verschillende punten. Die informatie is waardevol en dat horen we ook vanuit opleidingen en instituten."

Daarnaast zien ze de deelname aan de NSE als een ontlasting voor de instituten zelf. Smits: "Er is één vragenlijst voor alle hoger onderwijsinstellingen die een globaal beeld geeft van hoe we het doen. Ten opzichte van onszelf een jaar terug, maar ook ten opzichte van een ander. Zowel binnen de eigen instelling als daarbuiten.”

Vrijwillig invullen
Hoewel Fontys verplicht is de enquête te verspreiden, is de student niet verplicht om hem in te vullen. “Van verplicht invullen krijgen we misschien wel meer informatie, maar niet per se betere”, vult Linda Oosterwijk aan. “We willen de student daarom juist motiveren om de NSE vanuit eigen motivatie in te vullen. Dat geeft eerlijkere antwoorden. En hoe meer studenten dit doen, hoe betrouwbaarder de data.”

De NSE 2026 kan inmiddels een paar weken ingevuld worden en dat deden tot nu toe meer dan 5.000 Fontysstudenten. Om landelijk alle studenten te motiveren zijn verschillende acties en prijzen uitgezet, zoals de kans op een jaar gratis collegegeld. Fontysstudenten hadden de afgelopen twee jaar de kans om een smartwatch te winnen. Maar dat leverde uiteindelijk niet meer respondenten op. De Fontyshoodies zijn dit jaar nog wel te winnen. Maar, weten Oosterwijk en Smits: “De grootste motivator is dat studenten zien dat er iets met hun feedback gebeurt.”