Geen wondermiddel tegen lerarentekort, maar maatwerk
Het basisonderwijs kampt al jaren met een lerarentekort. Een oplossing die voor elke basisschool werkt, zoals een eventuele vierdaagse schoolweek, is er volgens lector Anje Ros niet. “Scholen kunnen beter onderzoeken welke combinatie van professionals en werkwijze bij hun leerlingen past.”
Ros voerde vanuit het lectoraat ‘Goed leraarschap, goed leiderschap’ een onderzoek uit voor de Onderwijsregio West-Brabant Oost. Binnen het onderzoek zag de lector dat het lerarentekort in de regio rondom Tilburg relatief meevalt, maar dat demografische ontwikkelingen erop wijzen dat er opnieuw een fiks tekort aankomt. Daarnaast kampen veel andere scholen sowieso al met een tekort aan leraren.
Wat ze daaraan kunnen doen? Volgens Ros doen scholen er goed aan om na te denken over alternatieven voor de traditionele schoolweek. Want waar scholen, ouders en leerlingen nu voornamelijk gewend zijn dat lessen altijd door dezelfde juf of leraar gegeven worden, kan dat in de toekomst veranderen.
Andere manieren
Scholen kunnen bijvoorbeeld kiezen voor andere manieren om het onderwijs te organiseren. Door middel van grotere klassen met extra ondersteuning bijvoorbeeld, het verdelen van leerlingen over groepen en het inzetten van professionals met andere expertises.
“Onderwijsassistenten, lerarenondersteuners of professionals met kennis van bijvoorbeeld creatieve vakken kunnen daarbij een belangrijke rol spelen", zegt Ros. "Zo kan een school bijvoorbeeld een onderwijsassistent inzetten voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Of kunnen leraren met specifieke expertises, of ouders die bepaalde activiteiten begeleiden, bijdragen aan het onderwijsprogramma.”
Volgens de lector kijken al veel scholen naar hoe zij andersbevoegden en andersbekwamen op diverse manieren kunnen inzetten. “Daar bestaat niet één manier voor. Je moet als professional vooral kijken wat bij jouw school past, en wat bij de ouders, teams en leerlingen past. Ga daar vooral mee experimenteren nu je nog de luxe hebt om dit te doen. En wacht niet totdat de nood straks heel hoog is, want dan ben je te laat.”
Vierdaagse schoolweek
NU.nl had het deze week ook over een andere mogelijke oplossing: een structurele vierdaagse schoolweek. Maar of dat dan werkt? Uit een peiling van de site blijkt dat slechts een heel klein deel van de scholen hier gebruik van maakt. En dat snapt Ros wel, want zij ziet de nadelen.
“Ouders moeten bijvoorbeeld een extra dag opvang regelen, en bovendien kan de verdeling van activiteiten over de week minder flexibel worden. De vijfde dag kan gevuld worden met bijvoorbeeld creatieve activiteiten door een externe aanbieder, maar leraren vinden het zelf ook leuk om deze over de gehele week te verspreiden.”
Voor iedere school anders
Uit het onderzoek van Ros en haar team bleek dat er niet één oplossing is die overal werkt. Het lectoraat volgde verschillende scholen die met pilots experimenteerden om oplossingen voor het lerarentekort te vinden. “Welke aanpak het meest geschikt is voor welke school, hangt onder meer af van de beschikbare professionals, de expertise van het team en de onderwijsbehoeften van de leerlingen."
En los van die aanpak wordt er natuurlijk ook iets gevraagd van de toekomstige leraren. “We moeten onze studenten zo opleiden dat ze niet alleen worden voorbereid op het lesgeven aan een eigen klas, maar dat ze ook kunnen samenwerken met andere professionals. Denk bijvoorbeeld aan een dansexpert die een dagdeel overneemt.”
De bevoegde leraar blijft daarbij eindverantwoordelijk, aldus Ros. “Toekomstige leraren moeten leren hoe zij andere professionals aansturen en hun werk evalueren. Want de leraar is en blijft verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs.”