Fontys: geen zorgen over samenwerking met China

Fontys ziet vooralsnog geen reden om samenwerking met Chinese universiteiten te heroverwegen. Dat laat het college van bestuur desgevraagd weten nadat eerder deze week het bestuur van de TU in Eindhoven besloot alle vormen van samenwerking met China te beëindigen.

De TU/e was eerder al gestopt met onderzoeken waarbij werd samengewerkt met universiteiten in Rusland en Iran. Nu gaan ook meerdere Chinese universiteiten die nauw gelieerd zijn aan het Chinese leger in de ban, zo schrijft universiteitsblad Cursor. 

Het college van bestuur van de TU Eindhoven stelde afgelopen december het beleid vast rondom kennisveiligheid. Het wil voorkomen dat gevoelige kennis weglekt en voor militaire doeleinden wordt gebruikt. Het gaat onder meer om de zeven topuniversiteiten die in China bekendstaan onder de parapluterm Seven sons of national defense. De instellingen hebben nauwe banden met het Chinese leger. Daarnaast moeten ook samenwerkingen met andere universiteiten in China gestaakt worden. 

Kennisveiligheid
Fontys, zo laat een woordvoerder namens het bestuur weten, volgt de landelijke richtlijnen voor kennisveiligheid en handelt binnen de geldende wet- en regelgeving. “Internationale samenwerkingen worden zorgvuldig beoordeeld op kwaliteit, meerwaarde en mogelijke risico’s. Daarbij zoeken we steeds een goede balans tussen internationale kennisuitwisseling en het beschermen van kennisveiligheid.”

“Op dit moment zijn er voor Fontys geen redenen om naar aanleiding van het besluit van TU/e de huidige internationale samenwerkingen te heroverwegen; Fontys heeft de eventuele samenwerking met de Chinese universiteiten bekend als de ‘Seven sons of national defense’ op voorhand uitgesloten. Wij zien momenteel geen aanwijzingen dat sprake is van risico’s waarbij gevoelige kennis kan weglekken en voor militaire toepassingen wordt gebruikt.”

In elk geval vindt er ‘samenwerking’ plaats met China bij Fontys Economie en Communicatie in Eindhoven. Daar kwam ruim twee maanden geleden voor het eerst een groep studenten van de Shanghai Institute of Technology gedurende twee weken op bezoek. Andersom gaat al een aantal jaren een groep Fontysstudenten in het najaar op bezoek bij die universiteit in Shanghai. Ook in oktober van dit jaar staat weer een trip gepland.

Bedreigen
Inlichtingendienst AIVD waarschuwde eerder dit jaar voor pogingen van China om wetenschappelijke en technologische kennis te stelen. Ook landen als Noord-Korea en Rusland zouden de kennisveiligheid bedreigen.

Hoewel ook toegepast onderzoek (denk bijvoorbeeld aan Automotive) van Fontys interessant kan zijn voor kwaadwillende buitenlandse machten, zijn die risico's voor de TU/e wellicht nog veel groter. “De TU Eindhoven wordt geacht zich te houden aan allerlei nationale en Europese wetgeving en de nationale leidraad kennisveiligheid. Het ministerie van Onderwijs zit er echt bovenop”, zegt Stefan Vermaat, manager knowledge security bij de universiteit, tegen Cursor.

Landelijke screening
Toch komt er geen algemene screening van buitenlandse onderzoekers en masterstudenten in gevoelige vakgebieden, maakte onderwijsminister Rianne Letschert vorige maand bekend. In 2022 kondigde toenmalig minister Robbert Dijkgraaf een landelijke screening aan, maar die kreeg veel kritiek. Het wetsvoorstel zou zorgen voor een “onuitvoerbare hoeveelheid screenings” en zou Nederland onaantrekkelijk maken voor internationaal talent, stelden de universiteiten.

Ook Letschert ziet het voorlopig dus nog niet zitten. Want wie moet je precies screenen? “We zitten nog aan de tekentafel”, zei ze. “Een brede screening is niet haalbaar”. De minister werkt nu aan een plan voor beperkte screening.