Waar is ons team gebleven?

Tegen studenten in mijn afstudeerklas zeg ik het ieder jaar weer: hoe hechter de groep, hoe beter de resultaten. Niet omdat gezelligheid op het programma staat, maar omdat veiligheid werkt. Als je je verbonden voelt, durf je te twijfelen. Durf je te falen. Durf je elkaar echte feedback te geven. En dan worden producten beter. Cijfers hoger. Professionals steviger.

Een teamgevoel kun je niet afdwingen. Maar je kunt er wél in investeren. En terwijl ik dat zeg tegen studenten, hoor ik mezelf denken: wanneer hebben wij voor het laatst écht geïnvesteerd in ons eigen teamgevoel?

Een paar jaar geleden zat ik in een docententeam dat voelde als een professionele thuishaven. We deelden een kamer, koffie, frustraties en successen. We waren samen verantwoordelijk voor een groep studenten. Er was een duidelijk “wij”. We waren het niet altijd met elkaar eens, maar we wisten: we staan samen ergens voor.

Ik durf te stellen dat we daardoor betere docenten waren. Sindsdien is er veel veranderd. Herstructureringen. Nieuwe onderwijsconcepten. Efficiëntieslagen. Flexplekken. Teams die uit elkaar zijn gehaald en opnieuw samengesteld. Allemaal met mooie woorden omkleed: wendbaarheid, toekomstgerichtheid, innovatie. Maar innovatie kan ook ontworteling betekenen.

We zijn efficiënter geworden in roosteren. Misschien sneller in schakelen, soms beter in processen. Maar zijn we ook beter geworden in samen werken?

Veel collega’s, mezelf inbegrepen, komen binnen, geven les, doen hun overleg, en verdwijnen weer in hun eigen bubbel. Geen vaste kamer. Geen vanzelfsprekende gezamenlijke verantwoordelijkheid. Wel veel individuele taaklast.

We hebben het vaak over studentbetrokkenheid. Over community-vorming. Over leeromgevingen waarin studenten zich gezien voelen.

Maar wie voelt zich eigenlijk nog écht onderdeel van een docententeam? Teamgevoel is geen zachte luxe. Het is geen nostalgie. Het is de onderlaag van kwaliteit. Zonder onderlinge veiligheid verschraalt feedback. Zonder verbondenheid wordt kritiek persoonlijk. Zonder gezamenlijk doel wordt iedereen vooral druk met zijn eigen overleven.

Misschien hebben we in onze drang naar vernieuwing onderschat wat er verloren kan gaan. Dus de vraag is niet alleen hoe we studenten meer verbonden krijgen. De vraag is: durven we eerlijk te kijken naar wat wij zelf zijn kwijtgeraakt?

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken. Lees hier haar eerdere columns voor Bron.