Voorbij het vinkje

“Ik ga jullie dit blok geen rubric geven.”
Je kon de verwarring bijna horen. Stoelen kraakten. Wenkbrauwen schoten omhoog. Ergens achterin mompelde iemand: “Maar hoe weten we dan wat goed is?” 
Zo begon ik mijn les ethiek dit schooljaar. Niet met leerdoelen of sheets. Maar met stilte. Verwarring. En een uitnodiging tot nadenken.

Ik zei: “Dit vak gaat over keuzes maken. Over grijze gebieden. Over twijfelen. Dus ik zou het raar vinden als ik jullie meteen een lijstje geef met hoe je het goed doet.”

Dat moment was goud waard. Want daar begon het echte gesprek. Over waarom we feedback geven. Wat de waarde is van een oordeel, en wanneer dat eigenlijk iets zegt over jou als student, in plaats van over een product.

We zijn in het onderwijs experts geworden in beoordelen. Rubrics, formats, feedbackschema’s. We hebben prachtige systemen die objectiviteit en transparantie garanderen. En daar is niets mis mee. Sterker nog, ze zijn vaak broodnodig. Maar wat studenten echt onthouden zijn contactmomenten. De feedback die raakt. Die uitnodigt. Die nieuwsgierig maakt naar leren, in plaats van bang maakt om te falen.

Moeilijk, als je honderd verslagen moet nakijken. Maar misschien hoeven we niet meer te zeggen, wel beter. Een zin die blijft hangen is soms krachtiger dan een hele pagina vol commentaar. Dat vraagt lef. Het lef om te zeggen: ik leg de rubric even naast me neer, omdat ik in deze feedback iets wil meegeven wat buiten de criteria valt, maar binnen de relatie past.

Dus ja, mijn klas krijgt uiteindelijk wel een vorm van beoordeling met duidelijke didactiek. Maar pas nadat we samen hadden verkend wat het eigenlijk betekent om iets ‘goed’ te doen in een vak waar goed en fout vaak niet bestaan. Vrij praktische ethiek, al zeg ik het zelf.

Want laten we eerlijk zijn: het zijn niet de cijfers die onze studenten zich later herinneren. Het zijn de momenten waarop ze zich gezien voelden.

Aangesproken, niet afgerekend.

Tim van Leeuwerden is docent bij International Business van Fontys Economie en Communicatie en zelfverklaard AI-fanaat.