Virtual humans: onzichtbaar, maar overal aanwezig

Popsterren die miljoenen fans hebben maar niet echt bestaan. Mensen waar je tegen kunt chatten maar die niet echt bestaan. Zelfs nieuwslezers die op televisie komen maar niet echt bestaan. Virtual humans komen steeds vaker voor. Het onderwerp staat dinsdag centraal tijdens het evenement MindLabs Meets – Faces the Future in Tilburg.

Dankzij de technologieën van tegenwoordig kunnen we met een paar drukken op de knop Salvador Dali weer tot leven brengen. Of krijgen we scheikundelessen van Einstein. Misschien zelfs hedendaags politiek advies van Thorbecke. Je kunt het zo gek niet bedenken of het is tegenwoordig mogelijk.

Virtuele docent
Hoe? Met virtual humans dus, waar dinsdag gedurende de hele dag door verschillende experts presentaties en workshops over worden gegeven. Soms gebeurt dat met een Fontys-sausje, zoals tijdens de presentatie van lectoren van eigen bodem Daniëlle Arets en Mark de Graaf. Zij hebben het samen met nog twee anderen over hoe je virtual humans kunt inzetten bij het onderwijs, de media en zorg.

Kijken we naar het onderwijs, dan zou dat bijvoorbeeld kunnen met een virtuele docent. Daar wordt momenteel aan gewerkt met de Regio Deal, waar Fontys samen met allerlei andere scholen en instanties aan bijdraagt. Maar als we verder kijken, is er nog veel meer mogelijk. Een digitale kloon bijvoorbeeld, waarvan Omroep Brabant er eentje ontwikkelde om in te zetten als medewerker. 

VR-Nina
Die kloon werd gemaakt van Nina, een presentatrice en verslaggever van Omroep Brabant. Ze is van top tot teen nagemaakt. “Dat klinkt als een lang en moeilijk proces, maar dat viel reuze mee. Ik werd een hele dag uitgeroosterd om mezelf te laten ver-AI’en, maar we waren binnen twintig minuten al klaar. Dat ging echt heel snel”, vertelt ze in een workshop.

Het resultaat was een digital twin van Nina, die geen urenlange voorbereiding of visagist nodig heeft. Een AI-kloon waar geen camera’s voor nodig zijn, die alle talen spreekt en die je alles kunt laten vertellen. Ze is daadwerkelijk ingezet als presentator. Een deel van de kijkers was enthousiast, een ander deel vond een robot als presentator vooral erg ongeloofwaardig. Inmiddels staat de VR-Nina in de koelkast en wordt ze (voorlopig) niet meer gebruikt. 

Aan het denken zetten
Van Nina gaan we over naar Sam, ook een virtual human die dinsdag digitaal aanwezig is bij MindLabs. Sam is ontwikkeld door het lectoraat Mens en Technologie en vijf studenten van Fontys, waaronder student GameDesign Florian van der Kun. Hij vertelt dat Sam staat voor Samen Aandacht voor Morgen, en dat ze vooral is gemaakt voor mensen die een lage gezondheidsvaardigheid hebben, zoals laaggeletterdheid of problemen met lezen en schrijven.

Sam is ontwikkeld om mensen op een begrijpelijke manier te laten praten over gezond ouder worden en gaat daarover met anderen in gesprek. “Ze geeft tips”, zegt Florian. “Absoluut geen advies, maar het is wel de bedoeling dat ze mensen aan het denken zet.”

En dat is eigenlijk wat deze hele dag met de bezoekers doet. Ze worden aan het denken gezet. Virtual humans zijn in opmars. Je ziet ze niet, want ze bestaan niet, maar toch zijn ze overal. Kunnen we nog zonder deze digitale mensen? Moeten we zonder willen? Moeten we mét willen? Tja, die vragen blijven zelfs hier onbeantwoord.