Van pessimist naar held

Veel projecten starten met een fantastisch idee, veelal gecombineerd met een sterk optimisme. Het is zeker leerzaam als er na afloop van een project wordt geëvalueerd: wat ging goed en wat niet?        

De psycholoog Gary Klein kwam met het idee om een evaluatie niet achteraf maar juist vóóraf aan een project te doen; geen post-mortum analyse maar een pre-mortum analyse.

Hoe gaat een pre-mortum analyse in zijn werk? Het vertrekpunt is de glazen bol: stel je voor het is zes maanden later en het project is mislukt. Je start met het opschrijven van redenen waarom het is mis gegaan. Vervolgens kies je die ‘problemen’ uit die kunnen optreden waarvan de impact groot is en die voorkomen hadden kunnen worden. De oorzaken van toekomstige mislukkingen kunnen op die manier vervolgens worden aangepakt. 

Het is niet gemakkelijk om bij een project een pre-mortum analyse op de agenda te krijgen. Projectleiders zijn vaak aan het begin uitermate positief over het project terwijl de overige projectleden en andere betrokkenen veelal de ruimte niet voelen mogelijke twijfels en problemen ter sprake te brengen. Je wilt tenslotte door anderen niet als de pessimist worden gezien. Door de pre-mortum analyse levert de pessimist met zijn kritisch denken juist een bijdrage aan het project. Bij een pre-mortum analyse is kritisch denken niet alleen toegestaan maar zelfs vereist! De kritische collega wordt ineens de held!

Het is geen garantie voor succes maar als een probleem duidelijk is, is de oplossing veelal verrassend eenvoudig.

Boudewijn Raessens is associate lector AI in Business bij FEC.