Trump verliest meerderheid, maar houdt grip op onderwijs
De verkiezingsoverwinning van de Democraten in de Verenigde Staten heeft ook gevolgen voor het hoger onderwijs en onderzoek in dat land. Maar een ommezwaai komt er niet zomaar.
Sinds de tweede termijn van president Donald Trump liggen het hoger onderwijs en de wetenschap onder vuur. Onderzoekers kampen met censuur en bemoeienis, sommige studenten mogen het land niet meer in en de studiefinanciering wordt minder toegankelijk.
Er gaat vast iets veranderen nu de Democratische Partij een meerderheid krijgt in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden, alleen al omdat de Republikeinen er niet zomaar nieuwe wetgeving doorheen zullen krijgen.
Maar Trump blijft nog twee jaar aan de macht en zijn ministers zitten ook nog steeds in het zadel. Als Democraten met nieuwe wetgeving het roer willen omgooien, kan Trump daar een stokje voor steken en een veto uitspreken.
Ook kunnen de volksvertegenwoordigers niet zomaar de regels rond visa en internationale studenten terugdraaien. Voorlopig zullen de restricties blijven gelden die de regering-Trump heeft ingesteld.
Wetenschap
In de wetenschap zijn allerlei beurzen geschrapt voor onderwerpen die de Republikeinen tegen de borst stuiten, bijvoorbeeld op het gebied van diversiteit en klimaatverandering. De gevolgen voor de wetenschap zijn ook in Nederland te merken.
Wetenschappers klinken optimistischer na de ‘midterms’, maar Trump kan nog altijd allerlei regels aanpassen en de overheid aansturen met executive orders, oftewel instructies voor de uitvoering van wetten.
Vlak voor de verkiezingen beschreef de New York Times hoe Trump de Amerikaanse wetenschap ontmantelt, onder meer door druk uit te oefenen op grote universiteiten als Harvard en Columbia. Die ideologische strijd is niet voorbij nu hij zijn meerderheid in de volksvertegenwoordiging is verloren.
Studieschulden
Het is ook maar de vraag wat er gaat gebeuren met de hoge studieschulden van Amerikanen. Die speelden een rol in de verkiezingen. Eén op de zes Amerikanen heeft zo’n schuld en een flink deel loopt inmiddels achter met aflossen.
Er zijn verschillende plannen van beide politieke partijen om een renteplafond van 2 of 2,5 procent te hanteren (een plan dat in Nederland toevallig net is geschrapt). Trump wil daar best naar kijken, zei hij recent.
Maar zijn regering laat oud-studenten minder snel in aanmerking komen voor kwijtschelding van restschulden. Verder mogen studenten voor sommige studierichtingen minder lenen. Het leidt tot rechtszaken, maar zulk beleid is niet meteen teruggedraaid.
Staten
Het ging in de verkiezingen niet alleen om de federale overheid. In de Verenigde Staten wordt veel bepaald op het niveau van de staten. Bij openbare universiteiten worden soms de bestuurders benoemd door de politiek. Dat betekent voor sommige instellingen mogelijk een koerswijziging.
De opvallendste uitslag kwam uit Texas, van oudsher een Republikeinse staat. Die krijgt nu een Democratische gouverneur. De nieuwe gouverneur, Gina Hinojosa, maakte van het onderwijs een van haar speerpunten.
In Texas bemoeiden de Republikeinen zich graag met de inhoud van het onderwijs. Docenten mochten zelfs Plato niet zomaar meer op het curriculum zetten. Zulke kwesties speelden niet alleen daar, maar ook in andere staten. Het zou kunnen dat de Democratische overwinning ervoor zorgt dat de censuur wordt teruggedraaid.