Terug naar school: verandert AI dit jaar álles?

De eerste week terug als docent. Altijd een mengeling van hernieuwde energie en weerzien met fundamentele uitdagingen. Bijpraten over de ‘verbeterde’ GPT-5 van OpenAI die deze zomer lanceerde. En voor mij voelt dit jaar als docent/AI-fanaat anders. Dit nieuwe schooljaar vraagt om iets meer dan een nieuwe lesplanning of toetsvorm om AI te bestrijden. Het vraagt om nieuwsgierigheid over AI in het onderwijs in zijn geheel. En dat vraagt iets van ons als docenten. Veel, zelfs.

Zoals Ethan Mollick overtuigend beschrijft in zijn boek Co-Intelligentie, staat AI niet aan de zijlijn van het onderwijs, maar juist midden in het klaslokaal. Studenten gebruiken ChatGPT zonder schroom als tutor, sparringpartner of tekstcorrector. Ze ‘gebruiken’ AI niet: ze werken ermee.

Dat verandert onze rol als docent fundamenteel. Niet zozeer dat we AI “onder controle” moeten krijgen. Dat is een illusie. Wel dat we ons onderwijs herontwerpen. Wanneer laten we AI toe, en wanneer juist niet? Hoe begeleiden we studenten in het kritisch gebruiken ervan? Hoe zorgen we dat ze niet alleen leren met AI, maar ook over AI, inclusief de ethische, maatschappelijke en technische implicaties?

Ik zie vooral mogelijkheden. Maar in deze ontwikkeling schuilt ook zeker gevaar: een nieuwe kloof tussen studenten (en docenten) die AI slim inzetten en degenen die het negeren of niet begrijpen. Die kloof moeten wij helpen dichten. Door kennis te delen, samen te experimenteren, én elkaar uit te dagen. Tegelijkertijd kunnen we studenten in andere opdrachten uitdagen om complexe ideeën te ontwikkelen met hulp van AI: toekomstscenario’s bouwen, businessplannen maken, nieuwe kennis creëren. De toekomst is niet óf-óf, maar én-én.

Een voelbare verandering, eentje die al langer speelt. Dit schooljaar vraagt dus om iets anders. Om bescheidenheid. En om leiderschap. Niet het soort leiderschap waarin wij alles al weten, maar waarin we met studenten en collega’s samen leren, falen, en experimenteren met wat AI kan betekenen voor onderwijs dat menselijk blijft.

Het nieuwe schooljaar is nog maar net begonnen, maar één ding is zeker: dit wordt een periode waarin AI niet zomaar een middel is binnen het onderwijs, maar een fundamenteel gesprek. En dat gesprek begint vandaag, bij het koffiezetapparaat. ‘Hoe heb jij deze zomervakantie AI gebruikt?’

Tim van Leeuwerden is docent bij International Business van Fontys Economie en Communicatie en zelfverklaard AI-fanaat.