Studietwijfels: van schaamte naar gesprek
Twijfelen over je studie. Veel studenten krijgen er vroeg of laat mee te maken. Toch hebben velen het idee dat ze de enige zijn en schamen ze zich. Onterecht, vinden studiekeuzeadviseur Joyce van Bergen en consultant Studentbegeleiding en Welzijn Sander Waulthers. “Twijfelen is juist heel gezond en hoort bij het leerproces.”
Ieder jaar voert Joyce van Bergen, samen met haar collega-studiekeuzeadviseurs, gesprekken met ruim duizend Fontysstudenten. Een groot deel van hen twijfelt. Over de huidige studie, het starten van een vervolgstudie, of de juiste aansluiting met het werkveld. “Studenten ontwikkelen zich, leren zichzelf beter kennen en stellen onderweg hun keuzes bij. Dat daarbij ook twijfels ontstaan, is logisch en niets om je zorgen over te maken.”
Volgens Van Bergen vraagt het werkveld immers om professionals die met vertrouwen kunnen navigeren en floreren in veranderende omstandigheden. “Daar horen leren kiezen en omgaan met twijfelen absoluut bij.”
Grote behoefte
Fontys kan geen harde cijfers geven als het gaat om het aantal studenten dat twijfelt. Wel is de behoefte aan ondersteuning groot, weet Sander Waulthers. Hij zorgt er als consultant Studentbegeleiding en studentenwelzijn bij Fontys Studentenvoorzieningen mede voor dat de ondersteuning aan studenten ook beleidsmatig binnen Fontys wordt geborgd.
“Het kunnen herkennen of je wel of niet op je plek zit, is essentieel. Daarnaast is het belangrijk studenten te leren hoe zij weer goed in hun vel kunnen komen en een plek te kunnen vinden die bij hen past. Floreren en navigeren zijn begrippen die hand in hand gaan en waar we op alle plekken aan moeten bijdragen."
Volgens de consultant kunnen twijfels bij studenten op ieder moment van de studie voorkomen. Redenen zijn onder andere een studie die inhoudelijk anders blijkt dan verwacht, of ervaringen dat de praktijk minder goed aansluit bij die gemaakte verwachtingen, zoals tijdens stage. “En onderschat het twijfelen voor aanvang of na de studie niet.”
Het is vooral belangrijk, zegt Waulthers, dat studenten weten waar ze met die twijfels terechtkunnen. Zo kunnen ze niet alleen in gesprek met studiekeuzeadviseurs, maar kent Fontys ook verschillende programma`s die studenten begeleiden tijdens het handelen naar de studietwijfels. “Ook zijn er verschillende tools en trainingen beschikbaar, zoals My Student Journey. Bedoeld om studenten inzicht te geven in hoe ze ervoor staan. Niet qua studieresultaten, maar qua persoonlijke groei en welbevinden.”
Schaamte, schuld en onzekerheid
Hoewel Van Bergen en Waulthers beiden op hun eigen manier klaarstaan om studenten te helpen, merken de twee ook dat er lang niet altijd en open over studietwijfels wordt gesproken. “Het voelt voor studenten beladen. Schaamte, schuld en onzekerheid kunnen er direct voor zorgen dat studenten hun twijfels voor zich houden, ook thuis”, legt de studiekeuzeadviseur uit. “Maar volgens mij twijfelen we allemaal. Over onze toekomst, carrière of andere zaken die voor ons van persoonlijk belang zijn”, vult Waulthers aan. “Het hoort er nu eenmaal bij, ongeacht de studie die je volgt.”
Toch snapt de consultant dat het merendeel van de studenten niet aanklopt voor een een-op-een gesprek. “Maar als we willen dat studenten leren kiezen en twijfels normaliseren, moeten we ze daar ook de kans voor geven." Ruimte maken voor het gesprek hierover, ook als docent of medestudent, draagt daar aanzienlijk aan bij, zegt hij nog.
Van Bergen heeft als studiekeuzeadviseur een onafhankelijke rol in dergelijke gesprekken, waarbij niet alleen gekeken wordt naar mogelijkheden binnen de eigen instelling. “Het uitgangspunt blijft dat een student een keuze maakt die echt goed past. Soms betekent dat ook dat een student elders beter op zijn plek is."