Studenten leiden Europese duurzaamheidstraining

Hoe zorg je ervoor dat duurzaamheid geen los initiatief blijft, maar een vanzelfsprekend onderdeel wordt van elke tak in het hoger onderwijs? Studenten Kitti Csala en Vendel Takács gingen de uitdaging aan en verzorgden afgelopen week bij Fontys in Eindhoven een driedaagse training voor onderwijsprofessionals uit heel Europa.

Binnen Fontys is Fontys Green Office de grootste speler als het gaat om het integreren van duurzaamheid in onderwijs en onderzoek. Maar met één instelling wordt het verschil niet gemaakt. Daarom maakt Fontys deel uit van HEROES, een alliantie tussen hogeronderwijsinstellingen die zich inzetten om sterke professionals klaar te stomen voor het werkveld: de nieuwe generatie ‘heroes’.

Diezelfde alliantie zocht naar een training over duurzaamheid. Voor studenten Kitti Csala (International Communication Management) en Vendel Takács (International Business), die beiden in hun afstudeerjaar zitten en verbonden zijn aan het Green Office, kwam die vraag als geroepen. “Voor ons was het een combinatie van een studieopdracht en persoonlijke motivatie”, legt Kitti uit. “We wilden echt iets bijdragen aan de manier waarop duurzaamheid terugkomt in het onderwijs, maar dit ook gebruiken voor onze afstudeerprojecten.”

Onterechte scepsis
Toch was er vanuit de deelnemers enige scepsis, want hoe kunnen studenten nu een training over duurzaam onderwijs verzorgen? “Juist omdat wij niet vastzitten in bestaande systemen kunnen we met een frisse blik naar dit soort vraagstukken kijken”, aldus Vendel. “En dat is precies wat onze training laat zien: duurzaamheid in het onderwijs vraagt niet alleen om kennis, maar ook vooral om nieuwe manieren van denken.”

Nog geen halve dag na de start was het deelnemersveld - dat bestond uit docenten, onderzoekers, curriculumontwikkelaars en studenten uit landen als Denemarken, Duitsland, Litouwen, Tsjechië en België - overtuigd over de kunde van beide studenten. De vraag die centraal stond: hoe integreer je duurzaamheid effectief in het onderwijs? Het antwoord op die vraag is complex. “Duurzaamheid integreren vraagt om meer dan een simpele oplossing. Daarom kozen we bewust voor challenge based learning en design thinking”, licht Vendel toe.

Van uitdagingen naar oplossingen
Dat betekent dat de deelnemers geen vaste methode kregen om mee te werken, maar zelf een oplossing voor problemen moesten ontwikkelen. “Zo werden op de eerste dag tientallen uitdagingen gebundeld die de deelnemers in hun eigen onderwijspraktijk ervaren. En omdat ze uiteindelijk zelf naar oplossingen moesten zoeken, waren ze meer betrokken en gemotiveerd”, legt Kitti uit. Tekst gaat verder onder de foto's

Een dag later werden de deelnemers in vier groepen verdeeld om aan mogelijke oplossingen te werken. En met succes. “Een groep richtte zich op de gelijkwaardigheid binnen onderwijsinstellingen, met het idee om studenten meer inspraak te geven en hiërarchieën te doorbreken. Een tweede groep zocht juist naar manieren om duurzaamheid aantrekkelijker te maken voor studenten. Door het onderwerp bijvoorbeeld minder expliciet te benoemen en ‘gewoon’ te verwerken in bestaande programma’s”, aldus Vendel.

Praktische stappen
De derde groep koos voor een meer praktische aanpak, zoals het opzetten van een ‘sustainable coffeeshop’ op de campus, een laagdrempelige plek waar duurzaamheid zichtbaar en tastbaar wordt. “Een van de deelnemers liet weten na terugkomst op zijn eigen campus direct aan de slag te gaan met de bouw. Dat is toch fantastisch?”

De laatste groep ontwikkelde een roadmap waarin onderwijsinstellingen de integratie van duurzaamheid bij kunnen houden binnen hun eigen onderwijs. En dat is precies wat beide studenten met de groep wilden bereiken: concrete plannen die alle deelnemers met elkaar kunnen delen en gebruiken.

Vervolg en veerkracht
Toch draait het succes van de training volgens Kitti en Vendel niet per se om de uitkomsten, maar vooral om de impact op de lange termijn. “Het doel is dat deelnemers deze manier van werken meenemen naar hun eigen instelling.” Dat lijkt te lukken, want meerdere deelnemers vroegen al om lesmateriaal zodat ze de gebruikte methodes zelf kunnen toepassen. Daarnaast is er eind mei een vervolgafspraak gepland om de voortgang van alle projecten te bespreken.

Beide studenten hopen dat hun training een fundamentele basis legt voor duurzaamheid in onderwijs. “Want het gaat niet om duurzaamheid als onderwerp”, legt Vendel uit. “Het gaat om het bouwen van een veerkrachtige samenleving. Dat begint bij onderwijs.” Kitti: “En als duurzaamheid daarin zit ingebakken, wordt het automatisch onderdeel van hoe je later werkt en denkt.”