Studenten en docenten herkennen invloed van manosfeer

Middelbare schoolleerlingen zijn er steeds vaker van onder de invloed: de manosfeer. Maar het beperkt zich niet tot deze leeftijdscategorie. Ook in het hoger onderwijs, waaronder Fontys, wordt de manosfeer steeds meer gesignaleerd door docenten en studenten. “Zodra we iets fout doen wordt er altijd een seksistische opmerking gemaakt.”

Dat leraren steeds meer invloed van de manosfeer zien op middelbare scholen blijkt uit het onderzoek School & Veiligheid. De manosfeer is een online community en gedachtegoed over mannelijkheid en relaties, waarin vaak seksistische ideeën over vrouwen worden verspreid. In Engeland en Australië leidde het zelfs tot het indienen van ontslagen door vrouwelijke docenten. Voor lector Iris Andriessen en docent-onderzoeker Eef Dooren-Sulsters van het lectoraat Samenlevingspedagogiek aanleiding tot een nieuw onderzoek.

Samen met andere onderzoekers van Fontys en Inholland ontvingen Andriessen en Dooren-Sulsters subsidie om onderzoek te doen naar de sociale veiligheid van vrouwelijke docenten in het hoger onderwijs. Seksisme, en de manosfeer in het bijzonder, spelen daarin een grote rol. 

“Er zijn diverse onderzoeken en rapporten gepubliceerd, vanuit alle varianten van het onderwijs, waaruit dit blijkt. Ook om ons heen horen we dat dit speelt. Bijvoorbeeld bij docenten wiens autoriteit wordt ondermijnd door mannelijke studenten, puur omdat ze vrouw zijn. ” Volgens de lector en de onderzoeker hebben verschillende docenten van diverse hogescholen aangegeven soortgelijke signalen te herkennen.

Ervaringen van studenten
Niet alleen docenten hebben er last van. Ook vrouwelijke studenten zijn de dupe van hun mannelijke medestudenten die dit gedachtegoed aanhangen. 

Studenten Mairin en Tara van Perioperatieve Verpleegkunde vertellen: “Wij hadden een student in de klas die rare opmerkingen maakte en vragen stelde aan meiden met een hoofddoek. Als ze expliciet vroegen of hij wilde stoppen, ging hij gewoon door." De man in kwestie vroeg ook aan zijn medestudenten of ze weleens ‘18+ content’ keken en of ze langs wilden komen om op zijn kinderen te passen. “We hebben hier echt veel gesprekken over gehad met docenten, en hij is ondertussen gelukkig weg.”

Bij de studie ICT & Cyber Security moeten vrouwelijke studenten hun plekje steeds opnieuw bewijzen, vertellen studenten Jasmina en Enas. “We worden constant onderschat, omdat het echt een door mannen gedomineerde studie is. Als wij een keer iets fout doen of vergeten, wordt er eigenlijk altijd een seksistische opmerking gemaakt. We krijgen zo vaak de vraag: ‘Waarom ga je geen Social Work doen?’ of: ‘Waarom ga je niet iets in de zorg studeren?’”

Medestudenten Daniella en Grace herkennen dit. “Sommige jongens gaan met ons in discussie over gender-stereotyperende dingen, zoals de rekening betalen of huishoudelijke taken, en worden dan boos als we iets zeggen waar ze het niet mee eens zijn.”

Aankaarten van seksime
Andriessen en Dooren-Sulsters gaan vanaf komend studiejaar aan de slag om samen met docententeams interventies te ontwikkelen waardoor seksisme aangekaart kan worden en de invloed van de manosfeer tegengegaan wordt. Dat gebeurt met twee teams: één team van docenten van Fontys Educatie en een team van docenten van Inholland. “We onderzoeken daarin wat docenten tegenkomen op de opleiding, en wat studenten ervaren op hun stageplekken in het voortgezet onderwijs. Een dubbelonderzoek”, aldus Andriessen. 

In de volgende fase wordt een tool ontwikkeld, zodat het tegengaan van seksisme en de manosfeer een teamverantwoordelijkheid wordt. Daarbij denken Andriessen en Dooren-Sulsters aan een zogenaamde ‘kijkwijzer’, waar docententeams gebruik van kunnen maken. “Een hulpmiddel dat handvatten geeft voor verschillende situaties die kunnen voorkomen in de klas, of die ervoor zorgt dat je zaken in je team bespreekbaar kunt maken”, aldus Dooren-Sulsters. “Je staat als vrouwelijke docent misschien in je eentje voor de klas, maar dat betekent niet dat je dit in je eentje hoeft op te lossen.”